بررسی سطح فکری حبسیه در ادبیات دفاع مقدس بر اساس رمان «پایی که جا ماند»

نویسندگان

1 دانشیار زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران. ایران.

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران. ایران

doi
10.22103/jrl.2024.22865.2931
چکیده

 ادب مقاومت و پایداری در ادبیات فارسی دارای شاخه‌ها و گونه‌هایی متنوع است که قسمتی از این ادبیات مربوط به آثاری است که در اسارت و زندان نوشته‌شده و نویسندگان ایرانی از زوایای گوناگون ادبیات پایداری و دفاع مقدّس را در آثارشان انعکاس داده و در قالب داستان کوتاه و رمان به ترسیم دیدگاه خود پرداخته‌اند. حبسیه معمولاً با شکایت و گله از روزگار و آرزوی رها شدن از حبس همراه است. حبسیه را از تقسیمات بثّ‌الشکوی دانسته‌اند. اغلب این آثار در ادبیات پایداری که در زندان و اسارت تحریر شده‌اند، درواقع ترسیمی از فداکاری و ازجان‌گذشتگی رزمندگانی است که برای دفاع از وطن و حراست از آن، از تمام وجود خود گذشته و با بردباری و صبوری در مقابل زندانبانان ایستادگی کرده‌اند. در این پژوهش، حبسیه در ادبیات پایداری در سطح فکری بر مبنای رمان پایی که جا ماند، موردبررسی قرارگرفته است. حسینی‌پور در این اثر سعی کرده تا خاطرات حبس و زندان را با زبانی روشن و به‌دوراز تکلف بیان کند. در بررسی سطح فکری در رمان پایی که جا ماند، شاخصه‌هایی چون شکنجه که شامل شکنجه جسمی (شکنجه با باتوم و کابل، استفاده از صندلی الکتریکی، درمان نکردن زخم و جراحت‌های اسرا و ...) و شکنجه‌های روحی و روانی (پخش کردن ترانه از بلندگوها، وضعیت نامناسب غذا و بیگاری کشیدن از اسرا و ...) وضعیت درونی اسرا که شامل (غم و اندوه و اشک، تنهایی، دلتنگی، ناامیدی و یأس، شکایت و ...) بررسی می‌شوند. حسینی‌پور در این اثر به تهدید و تحقیر اسرا توسط عراقی‌ها در حبس نیز اشاره‌کرده است.