بررسی اثر تأخیر در کاشت بر عملکرد کلزا و کارآیی کاربرد نیتروژن

نویسندگان

1 دانشیار پژوهش بخش تحقیقات اصلاح و نهال و بذر مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان

2 استادیار پژوهش بخش خاک و آب مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان

doi
10.22092/ijsr.2011.126487
چکیده

کاشت کلزا در تناوب با محصولات تابستانه، موجب تأخیر در کاشت، کاهش عملکرد و کاهش درآمد اقتصادی زارعین می­شود. بر اساس تحقیقات انجام شده مناسب­ترین تاریخ کاشت کلزا، از حدود نیمه تا پایان آبان ماه در استان خوزستان توصیه شده است. با هدف بررسی تأثیر تأخیر در کاشت بر عملکرد کلزا و کارآیی نیتروژن، آزمایشی در دو سال زراعی 85-1383 در ایستگاه تحقیقات شاوور در قالب طرح آماری بلوکهای کامل تصادفی بر پایه کرتهای یک­بار خرد شده با چهار تاریخ کاشت (اول) 20/8، (دوم) 30/8 (تاریخ کاشت­های توصیه شده)، 10/9 و 20/9 (تاریخ کاشت­های تاخیری) در کرت­های اصلی و نیتروژن از منبع کوداوره در پنج سطح صفر، 50، 100، 150 و 200 کیلوگرم در هکتار در کرت­های فرعی با سه تکرار اجراء‌ شد. نتایج تجزیه واریانس نشان داد تاریخ کاشت و مقدار نیتروژن بر اجزاء عملکرد اثر بسیار معنی­دار داشتند. هم چنین تاریخ کاشت اثر بسیار معنی­دار و مقدار نیتروژن اثر معنی­دار بر کارآیی مصرف نیتروژن داشتند. مقایسه میانگین دو ساله تیمارهای مختلف تاریخ کاشت نشان داد که تأخیر در کاشت از 20/8 به 20/9 سبب کاهش تعداد خورجین در بوته به میزان 6/24 خورجین، دانه در خورجین 1/3 عدد، وزن هزار دانه 43/0 گرم، عملکرد دانه 1085 کیلوگرم، روغن دانه 6/5 درصد و کارآیی نیتروژن 9/6 درصد گردید. مطالعه تأثیر مصرف کود نیتروژن بر عملکرد دانه، تعدادخورجین در بوته، تعداد دانه در خورجین، وزن هزار دانه، درصد و عملکرد روغن نشان داد که با افزایش مقدار نیتروژن تفاوت معنی­دار از نظر آماری بین این خصوصیات وجود داشت. اما مقدار کارآیی نیتروژن با افزایش مقدار نیتروژن از 150 به 200 کیلوگرم در هکتار به میزان 2/2 درصد کاهش یافت. با توجه به نتایج حاصل از این تحقیق، کاربرد 150 کیلوگرم نیتروژن در تاریخ کاشت­های مناسب (آبان) توصیه شده و کاشت تأخیری کلزا (آذر) در شرایط استان خوزستان توصیه نمی شود.