واکاوی جامعه‌شناختیِ پیامدهای هژمونی توتالیتاریسم بعثی در سروده‌های شریف وَرزِر

نویسندگان

1 دکترای زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

doi
10.22103/jrl.2023.4012
چکیده

شریف وَرزِر شاعر کُرد عراقی از شعرای معاصر در قرن بیستم است که دوران حیاتش در سایۀ سیطرۀ رژیم­ توتالیتر بعث بر اقلیم کردستان سپری شده و شاهد ارتکاب جنایت­ و نسل­کُشی بر ضدّ مردم کُرد و رنج و دردمندی آنان بوده است. در چنین شرایطی، وَرزِر به­عنوان شاعری متعهّد، سروده­های خود را به آینۀ بازنمایی رنج­های مردم و خشونت سیستماتیک و جنایت­های رواداشته­شده بر آنان از سوی رژیم­ بعث تبدیل کرده و روایتگر عذاب­های مردمِ بی­بهره از حقّ زندگی و آزادی در سیستم افراط­گرای فاشیستی­ـ توتالیتر گشته­ است. از آن ­روی که تاکنون جستار مستقلّی به بررسی پیامدهای هژمونی رژیم توتالیتر بعث در سروده­های شریف وَرزِر نپرداخته است، نگارنده بر آن­­ است تا به تحلیل پیامدهای سیطرۀ رژیم بعث در سروده­های شاعر بپردازد. مسألۀ بنیادین پژوهش حاضر این است که جلوه­های اقتدارگرایی و تمامیّت­خواهیِ منجر به ارتکاب جنایت و خشونت و نسل­کُشی، چگونه و در چه قالب­هایی در سروده­های شاعر نمود یافته و با چه مفاهیمی پیوند خورده است؟ جهت بررسی این مسأله، نگارنده از روش توصیفی­ـ تحلیلی مُبتنی بر بررسی جامعه­شناختیِ بُن­مایه­های سروده­هایِ شاعر بهره گرفته­­ است. قتل عام و نسل­کُشی، کوچاندن قهری و انتقال به اردوگاه­های کار اجباری، شکنجه و خشونت سیستماتیک، ویرانگری و تخریب و آوارگی مردم از بارزترین بروندادهای سلطۀ رژیم­ توتالیتر بعث بر مناطق کُردنشین بوده که در سروده­­های وَرزِر بازنمایی شده است و با رویکرد تاریخی­ـ سیاسیِ همه­سونگر، روایتگر رنجی جانکاه و خشونت و نسل­کُشیِ برآمده از انسانیّت­زدایی و قتل عامی چندهزار نفره در فرایند هیچ­انگاری دیگریِ بیگانه و غیرِ عرب بوده است.