تحلیل ترجمۀ فارسی « خواب لیلا» سرودۀ لوکنت دو لیل بر پایۀ آراء آنری مشونیک

نویسندگان

1 دانشیار گروه زبان فرانسه دانشگاه علامه طباطبائی

doi
10.48308/clls.2023.232037.1189
چکیده

ترجمه عملی است که امکان تبادل افکار و دیدگاه‌های اندیشمندان و نویسندگان در سراسر دنیا را فراهم می‌کند. در میان متون مختلف ادبی، ترجمۀ شعر از نظر برخی از محققان دشوار و حتی غیرممکن به نظر می‌آید. مشکل اصلی، بازآفرینیِ ریتم و ضرباهنگی است که متن ادبی را به شعر مبدل می‌سازد و خود بخشی از معنای آن را در بر می‌گیرد. در میان شاعران فرانسوی، اشعار لوکنت دو لیل از جایگاه ویژه‌ای در ادبیات فرانسه برخوردار است، زیرا این شاعر یکی از پیروان مکتب «هنر برای هنر » است و نسبت به فرم، موسیقی و زیبایی شعر بسیار حساس است. شجاع الدین شفا به عنوان مترجم برخی از اشعار این شاعر، سعی کرده تا سازشی میان وفاداری به متن و زیبایی‌شناختی ابیات برقرار سازد.در این پژوهش سعی بر آن است تا ترجمۀ فارسیِ «خواب لیلا» سرودۀ لوکُنت دو لیل را بر مبنای آراء آنری مشونیک بررسی نماییم تا دریابیم آیا فرم، ریتم و عناصر زیباشناختی آن به خوبی در زبان مقصد انتقال یافته است یا خیر. برای نیل به این مقصود، ابیات این شعر را به سه دسته ریتم زبانی ، ریتم بلاغی و ریتم شاعرانه تقسیم و سپس با مقایسه با ترجمه آن، به بررسی میزان واگرایی و همگرایی میان اشعار لوکنت دو لیل و متون ترجمه شده توسط شفا در سطوح مختلف معنا، فرم، موسیقیایی، ریتم و صدا می‌پردازیم. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که مترجم بیشتر از شیوه «ترجمه-تفسیر» استفاده کرده‌است.