جایگاه تحلیل گفتمان مبتنی بر مقاومت در کتاب خاطرات «دا» براساس نظریه تحلیل گفتمان ون‌دایک

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری رشته ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی تهران جنوب

2 استادیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب

3 استادیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب

doi
10.22103/jrl.2023.4015
چکیده

تحلیل انتقادی گفتمان، در بررسی متون از سطح جمله و کلام فراتر رفته و به بافت موقعیتی که متن در آن شکل گرفته است توجه می­کند و به دو رویکرد اجتماعی و زبان­شناختی اشاره دارد. در رویکرد اجتماعی به گفتمان، بافت موقعیتی و در رویکرد زبان‌شناختی، بافت متنی تشریح می­گردد. خاطرات و وقایع دوران دفاع مقدّس، نقشی برجسته در شناساندن آن دوران به نسل امروز و الگوسازی ازآن ایفا می­کنند. کتاب «دا» جزء خاطرات دفاع مقدس است که حسینی، مقاومت و جان­فشانی­های مردم ایران را در مقابل تجاوز رژیم بعثی عراق مورد بحث قرار داده است. راوی خاطرات جنگ را با محوریت نقش زن و نگاه و بینش او به جنگ روایت می­کند. هدف از نگارش این مقاله، بازتاب گفتمان مقاومت در رمان «دا» با تکیه بر تحلیل گفتمان ون­دایک است. این کتاب با استفاده از روش کیفی بر مبنای تحلیل گفتمان انتقادی ون‌دایک مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج تحقیق نشان داده کتاب دا گفتمان ارزشی، حماسی و عاطفی جنگ را باز می­نمایاند و تحت تأثیر مؤلفه­های مختلف گفتمان مقاومت است. موضوع اصلی این گفتمان فراخوانی است به پاسداشت ارزش­های اسلامی که ایدئولوژی نویسنده را نشان می­دهد و مبین میزان پایبندی نویسنده به ادعاهایش در محور گفتمان مقاومت است.