بررسی تطبیقی استانداردهای توصیف منابع غیرکتابی (چاپی و غیرچاپی) و ارائۀ طرح پیشنهادی دستنامه برای کتابخانه‌ها و آرشیوهای ایران

نویسندگان

1 استادیار کتابداری و اطلاع‌رسانی/ سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران

2 استادیار گروه کتابداری و اطلاع‌رسانی/ دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال

3 کارشناس ارشد کتابداری و اطلاع‌رسانی/ دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال

doi
چکیده

هدف: هدف این پژوهش، ارائۀ طرح پیشنهادی دستنامۀ توصیف منابع غیرکتابی فارسی، براساس مقایسه قواعد و استانداردهای بین المللی است. جامعۀ آماری: جامعۀ مورد مطالعه شامل چهار استاندارد، قواعد فهرستنویسی انگلوامریکن 2، استاندارد توصیف و دسترسی به منبع (آر. دی. ای.)، قواعد فهرستنویسی یاسا، و فیاف است، قواعد بکار رفته در هر استاندارد، برای ۵۳ نوع منبع غیرکتابی موجود در سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، در 8 گروه منابع الکترونیکی، جغرافیایی، چاپی، سه بعدی، شنیداری، گرافیکی، میکروفرم‌ها، و ویدئویی و پروژکتوری مورد مقایسه قرارگرفته است. روش/ رویکرد پژوهش: این پژوهش کاربردی است و با روش کتابخانه‌ای و پیمایش تطبیقی انجام شده است. برای گردآوری اطلاعات از سیاهه وارسی استفاده شد و داده‌ها در جدول‌های آمار توصیفی تنظیم شدند، برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از آزمون فریدمن و جهت آزمون فرضیه‌ها از آزمون تی تک متغیری استفاده شد. یافته‌ها: در تمامی گروه‌های منابع، به جز گروه منابع ویدئویی و پروژکتوری، قواعد انگلوامریکن 2، آر.دی.ای.، و یاسا با یکدیگر مطابقت دارند؛ در حالیکه، مقایسه سه استاندارد مذکور و فیاف، در گروه منابع ویدئویی و پروژکتوری، هیچگونه انطباقی را نشان نداده است. نتیجه‌گیری: در پایان، بر اساس یافته‌های پژوهش و مقایسه استانداردها، طرح پیشنهادی دستنامه ارائه شده است.