تحلیل نشانهشناختی مجموعه پوسترهای جشنوارۀ هنر مقاومت با تکیه بر دو محور جانشینی و همنشینی نشانهها
نویسندگان
1 کارشناس ارشد رشته پژوهشهنر، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه گیلان، رشت، ایران
2 استادیار گروه گرافیک، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه گیلان، رشت، ایران
3 مدرس گروه پژوهش هنر، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه گیلان
doi
10.22103/jrl.2023.3747چکیده
تجلّی انقلاب اسلامی، تحولاتی را در هنر و فرهنگ بههمراه داشت. این تحولات زمینۀ ظهور نمادها و نشانههای خاص با روابط ساختاری متفاوت در آثار هنری بودهاست. پوسترهای جشنواره هنر مقاومت، یکی از عرصههای شکلگیری نمادها و نشانههای متاثّر از انقلاباسلامی است. هدف پژوهش حاضر، بررسی ساختاری محورهای جانشینی و همنشینی نشانهها و نیز انواع روابط وابسته به آنها در برخیاز پوسترهای جشنوارۀ هنر مقاومت است. پژوهشحاضر با این پرسش آغاز شده است که روابط نشانههای دیداری و نوشتاری در پوسترهای مقاومت برمبنای محورهای جانشینی و همنشینی چگونه قابل تحلیل است؟ روش تحقیق، توصیفی-تحلیلی است و شیوۀگردآوری اطلاعات، کتابخانهای و اسنادی از طریق یادداشتبرداری و تصویرخوانی است. روش تجزیه و تحلیل دادهها کیفی است. نوع تحقیق از نظر هدف، بنیادی است. نتایج تحقیق نشان میدهد، عناصر بصری در برخی پوسترهای جشنوارۀ هنر مقاومت، مانند نوع نوشتار، رنگ متن، زمینه و المانهای دیگر از منظر نشانهشناختی،گویای بیداری اسلامی است. فرمها و نقشمایهها با توجه به محورهای جانشینی در روابط متضاد، قیاسی و تطبیقی مشاهده میشود و در محورهای همنشینی، روابط متوالی، مکانی و مفهومی بیننشانهها، ارتباط معناداری برای رسیدن به آگاهی پدیدآورده است. در این آثار نظام همنشینی، ترکیب افزایشی عناصر را در پی دارد و در محور جانشینی، حذفِ برخی نشانهها، بهتاکید بر نشانۀ حاضر منتهی میشود و ازطریق رابطۀ غیابی، معنای نهایی نشانهها تفسیر می گردد.