فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زبان شناسی شناختی رویکردی نوین در مطالعات زبانی است که رابطة زبان انسان و ذهن و تجارب فیزیکی و اجتماعی او را مورد بررسی قرار می دهد. مارک جانسون و جرج لیکاف از نظریه‌پردازان پیشگام در این حوزه شناخته‌ می‌شوند و استعارة مفهومی از منظر آنها با تبیین و عینیت سازی مفاهیم انتزاعی جهت شناخت و تبادل تجربیات انسان نسبت به پدید‌ه‌های اطراف متمایز می‌گردد. از آنجا که پرداختن به تصوّرات متافیزیک و مفاهیم اخلاقی و ارتباط آن با تجربیات شناختی محسوس و روزمره زندگی، حضوری پررنگ در نوع زبان و بیان دینی دارد، بررسی طرحواره‌های تصویری در استعاره‌های قرآن کریم، نظامی از ساختارهای مفهومی و لایه‌های پیچیده معنایی آیات قرآنی را هویدا می‌سازد. در این جستار تلاش شده تا با توجه به طرح نظریّة لیکاف و جانسون و ساخت‌های ذهنی استعاره‌های موجود در سورة آل عمران، سه نوع طرحوارة‌ ‌حرکتی، حجمی و قدرتی بر مبنای توصیف و تحلیل نمونه‌های قرآنی مورد بررسی قرار گیرد. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که در سورة آل عمران برخی مفاهیم به صورت استعارة مفهومی بیان شده و در میان این مفاهیم، انواع طرحواره‌های ‌حرکتی، حجمی و قدرتی جهت برجسته‌سازی برخی رخ‌دادها و تبیین و تقویت پیام‌های دینی به کار رفته‌اند. طرحوارة حرکتی در سورة آل عمران با درنظرگرفتن مفاهیم حسِّی، بیشتر بر حوزة مقصد به عنوان نتیجة حرکت تاکید دارد و طرحوارة حجمی در این سوره در حوزه‌های مثبت و منفی در قالب ظرف و مظروف و طرحوارة‌ قدرتی در انواع انسداد، رفع مانع و تغییر مسیر متمایز می‌گردد.