گفتمان مکالمه در تعامل نسلی شعر پایداری
نویسندگان
1 استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه گیلان
2 دانشجوی کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی دانشگاه خوارزمی
3 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه گیلان
4 دکتری زبان و ادبیات فارسی محقق پسا دکتری
doi
10.22103/jrl.2023.3751چکیده
گفتمان مکالمه به توصیف ارتباط ساختار گفتمانی متن و فعالیتهای ذهنی پردازش، ذخیره و بازیابی اطلاعات میپردازد. درگفتمان مکـالـمه، کیـفـیت ارتباطگیری در چهار سطح بلاغی، ارجاعی، مضمونی و کانونی مورد تحلیل قرار میگیرد. با توجه به این امر، در پژوهش حاضر، مثنویِ پستمدرنِ «طهران، تهران» سرودة «اندیشه فولادوند» با رویکرد گفتمان مکالمه در چهار سطح یاد شده، مورد تحلیل قرار گرفته و جریان اطلاعات در گفتوگوی شاعر با مخاطب بررسی شده است. مطالعة گفتمان مکالمه در این ترانه نشان داد که شاعر قلمروهای تجربی از نگاشتهای امروزی زبان نسل سوم را به خوبی دریافته است؛ قلمروهایی که در تعامل با نگاشتهای نسل اول پس از انقلاب اسلامی هستند. نگاشتهای امروزی موجب ایجاد موضوعات فرامتنی در سطوح چهارگانه متن شعر (مکالمه) میشوند و زبان روایت در شعر را پویا و متنوع میسازند. شاعر با شِکوة آغازین و کاربرد هوشمندانة لحن حماسی و تغییر مخاطب از شگرد جریان سیال ذهن بهره گرفته است تا مفاهیم هستیشناختی هویت را با گسست نسلی، تنهایی و بیگانگی نسل سوم پیوند زند و او را در پایان، به همراهی خود برای تولید اندیشه دعوت نماید. در بخش پایانی پژوهش نیز با اشاره به گفتمان موسیقایی مکالمه، وجوه شناختی گفتوگو از طریق موسیقی نشان داده شده است.