مقاله پژوهشی: بررسی و تحلیل ظهور داعش در عراق و سقوط موصل از منظر غافل‏گیری نظامی امنیتی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری امنیت ملی دانشگاه عالی دفاع ملی

2 دانشجوی دکتری مدیریت راهبردی فضای سایبر دانشگاه عالی دفاع ملی

3 دکتری مطالعات امنیت ملی دانشگاه عالی دفاع ملی

4 کارشناس ارشد علوم سیاسی دانشگاه آزاد تهران مرکز

doi
چکیده

با تشکیل جبهه مقاومت در کشورهای عراق، سوریه، لبنان و یمن و گسترش عمق راهبردی انقلاب اسلامی، اقدامات تقابلی دشمنان علاوه بر ج.ا.ایران، این کشورها را نیز در بر گرفته ‎است. یکی از این اقدامات استفاده از توان مسلمانان سنی مذهب با گرایش‌های سلفی گری و وهابی و تشکیل گروه‏های تروریستی مانند داعش در منطقه است. این موضوع بیانگر این مهم است که ج.ا.ایران بایستی مراقبت نماید تا علاوه بر محدوده سرزمینی خود، در کشورهای حوزه مقاومت نیز غافل‏گیر نشود.در این مقاله به دنبال پاسخ عالمانه به این سؤال اصلی هستیم: که "آیا ج.ا.ایران در زمان ظهور داعش در عراق و سقوط موصل دچار غافل‏گیری شد؟" در صورت تأیید غافل‏گیری ج.ا ایران در زمان سقوط موصل، سؤالات فرعی مطرح می‌گردد: 1- علل و عوامل غافل‏گیری ایران در سقوط موصل چه بود‌ه‌اند؟ 2- راه‌کارهای پیش‏گیری از غافل‏گیری نظامی- امنیتی از منظر رویکردی، ساختاری و روشی در آینده کدام‌اند؟این پژوهش در زمره تحقیقات کاربردی توسعه‌ای بوده و از ترکیب داده‌های کمی و کیفی شامل مصاحبه و پرسش‌نامه باز و بسته استفاده‌شده و روش تحقیق آن آمیخته (توصیفی – تحلیلی) است. قلمرو این پژوهش ازلحاظ زمانی از ابتدای انقلاب اسلامی تاکنون و ازلحاظ مکانی حوزه قلمرو نفوذ انقلاب اسلامی و ازلحاظ موضوعی ارائه راهکار پیش‏گیری از غافل‏گیری نظامی امنیتی است. به‌منظور پاسخ‌گویی به سؤالات پژوهش، ضمن مطالعه اسناد بالادستی، مصاحبه با نخبگان و مطالعه تطبیقی، 9 مؤلفه و 60 گویه در حوزه غافل‏گیری احصاء گردید و در قالب سه پرسشنامه و برگزاری هیئت‌های اندیشه‌ورز نظرات خبرگان امر اخذ گردید و معین شد که جمهوری اسلامی ایران در سقوط موصل دچار غافل‏گیری از جنس غفلت و خیانت شده است. در ادامه علل و عوامل غافل‏گیری موردبررسی قرارگرفته به روش AHP رتبه‌بندی و درنهایت برای رفع ضعف‌ها و علل غافل‏گیری، راهکارهای رویکردی، ساختاری و روشی ارائه‌شده است.