عاشورا در شعر معاصر افغانستان (مطالعة موردی: عبدالقهّار عاصی)

نویسندگان

1 گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه بین المللی اهل بیت علیهم السلام

2 گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه بین المللی اهل بیت (ع) تهران

doi
10.22103/jrl.2022.3487
چکیده

عاشورا به‌عنوان یک واقعة بزرگ و بی­نظیر، همواره در ادبیات فارسی مطمح نظر شاعران بوده‌است. از شاعرانی چون کسایی مروزی تا شاعران روزگار ما، هر کس از زاویه و منظری به این واقعه پرداخته‌است. نگاه هر شاعر به عاشورا، گذشته از خصوصیات فردی شاعر، تابع دورة زندگی او از حیث اوضاع فرهنگی، سیاسی و اجتماعی است. قیام عاشورا و آموزه­های آن از مهم‎ترین موضوعاتی است که به­طور گسترده در شعر معاصر افغانستان تبلور یافته­است. این پژوهش درصدد بررسی چگونگی بازتاب واقعة عاشورا در شعر معاصر افغانستان است و پس از آن به مطالعة موردی تأثیر مفاهیم عاشورایی بر شعر عبدالقهار عاصی -از شاعران اهل سنّت افغانستان- می­پردازد. پژوهش پیش رو، مطالعه‌ای نظری است؛ داده‌های آن به روش کتابخانه‌ای به دست آمده و با شیوة توصیفی-تحلیلی به انجام رسیده ­است. از مطالعة شعر معاصر افغانستان با هدف بررسی تأثیر عاشورا بر آن به­دست می­آید که گذشته از جنبة غنایی و لایة احساسی وقایع عاشورا که در مرثیه­ سرایی و عشق ­ورزی نسبت به ساحت مقدّس امام حسین(ع) و یاران ایشان بازتاب می­یابد، لایة حماسی و تعلیمی قیام عاشورا و مفاهیمی چون شجاعت، آزادی­خواهی و تن‎ندادن به ذلّت، از مؤلفه­های برجستة شعر مقاومت افغانستان است؛ همچنین از بررسی شعر عبدالقهار عاصی می‌توان نتیجه گرفت که عاصی از مفاهیم عاشورایی برای استبدادستیزی در زمانة خود سود جسته‌است و قیام عاشورا را الگویی نجات­بخش برای افغانستان معرفی کرده­است.