تجزیه پایداری عملکرد دانه چند ژنوتیپ لوبیا سفید (Phaseolus vulgaris L.) با استفاده از روش AMMI

نویسندگان
کوشکی, محمدحسن ID 1
قائد رحمتی, مهناز ID 2
خورشیدی بنام, محمدباقر ID 3
اسدی, بهروز ID 4
کامل, مسعود ID 5
دری, حمیدرضا ID 6

1 مربی، بخش تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان لرستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، خرم آباد، ایران

2 بخش تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان لرستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، خرم آباد، ایران

3 استادیار، بخش تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع ظبیعی استان آذربایجان شرقی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تبریز، ایران

4 بخش تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان مرکزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اراک، ایران

5 بخش تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع ظبیعی استان زنجان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، زنجان، ایران

6 بخش تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان مرکزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اراک، ایران

doi
10.22092/spij.2017.113089
چکیده

اثر متقابل ژنوتیپ × محیط، در انتخاب ژنوتیپ‌های برتر نقش مهمی دارد. به منظور بررسی اثر ژنوتیپ، محیط و اثر متقابل ژنوتیپ × محیط برای عملکرد دانه در لوبیا سفید، دوازده ژنوتیپ در یک طرح بلوک کامل تصادفی با سه تکرار در چهار مکان (بروجرد، زنجان، خمین و تبریز) دو سال زراعی (93-1391) مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج تجزیه واریانس مرکب، معنی‌دار بودن اثر ژنوتیپ، محیط و اثر متقابل ژنوتیپ × محیط بر عملکرد دانه را نشان داد. بیشترین و کمترین عملکرد دانه ژنوتیپ‌ها به ترتیب متعلق به ایستگاه بروجرد (4335 کیلوگرم در هکتار) و ایستگاه خمین (2/1354کیلوگرم در هکتار) بود. نتایج تجزیه واریانس امی (Ammi) نشان داد که اثر شش مؤلفه بر عملکرد دانه معنی‌دار بود و مؤلفه هفتم به عنوان نویز در نظر گرفته شد. در این مطالعه اثر متقابل ژنوتیپ × محیط مهم‌تر از اثر اصلی ژنوتیپ برای عملکرد دانه بود. دو مؤلفه اصلی اول مدل امی 71درصد کل واریانس عملکرد را توجیه کردند. بر اساس مقادیر اولین مؤلفه اصلی معنی‌دار، ارزش پایداری امی (ASV) و شاخص پایداری ژنوتیپ (GSI)، ژنوتیپ 11805/DANESHKADEH به‌عنوان ژنوتیپ با عملکرد و پایداری، عملکرد بالا شناخته شد.

کلیدواژه‌ها
لوبیا سفید, ژنوتیپ‌ها, اثر متقابل ژنوتیپ × محیط, ارزش پایداری امی (ASV), شاخص پایداری ژنوتیپ (GSI)