فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

با بررسی زبان یک اثر می‌توان به نوع ادبی آن پی‌برد؛ بنابراین، زبان و لحن آثار ادبی نقشی کانونی دارد. زبان حماسی نیز، حاصل انتخاب وزن و قافیه، واژه‌‌‌‌ها، ترکیبات، آرایه‌‌‌‌های بدیعی و صور خیالی است که با این نوع ادبی متناسب است. از آنجا که نوع ادبی مختارنامه‌‌‌‌های منظوم، حماسی است؛ بنابراین، این پژوهش به بررسی زبان حماسی در مختارنامۀ منظوم خیالی اصفهانی و مختارنامۀ منظوم شعاعی قاجار اختصاص یافته‌است؛ چون این منظومه‌‌‌‌ها از نوع حماسۀ مذهبی هستند، به عوامل مؤثر در فضای مذهبی این منظومه‌‌‌‌ها نیز پرداخته خواهد شد.  جستار پیش رو، از نوع اسنادی است و با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی انجام ‌شده‌است و هدف نگارنده نیز، شناخت شاخصه‌‌‌‌های زبانی این دو منظومه و پی‌بردن به ارتباط میان زبان حماسی با این نوع ادبی است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که انتخاب اوزان مؤثر در لحن حماسی، به‌کاربردن واژگان و ترکیبات حماسی، استفاده از صور خیالی همچون تشبیهات، استعارات و اغراق‌‌‌‌های حماسی، صنایع بدیعی مانند جناس، تکرار و مراعات نظیر، برابرسازی شخصیّت‌‌‌‌ها با شخصیّت‌‌‌‌های شاهنامه‌ای در خلق تصاویر بدیع و تازه و آفرینش لحن و زبان حماسی نقش اساسی داشته‌است.