فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

فوکو یکی‎ از اندیشمندانی است که دربارة کیفیت و کارکرد قدرت در مناسبات اجتماعی دیدگاه تأثیرگذاری را ارائه داده است. از نظر وی، عناصر قدرت در شبکه‏ای پیچیده و دائم در تغییر، طی بازی‏های متداخل، یکدیگر را تقویت می‏کنند و با صورت‌بندی‌های جدید به نمایش درمی‏آیند. وی با بررسی ساختار قدرت در جامعۀ سلطنتی انگلستان نشان داد که چگونه می‏توان به جای تمرکز بر حاکمیت قدرت بر پیکره‏های به حاشیه رانده شدة بی‏شمار، به عنوان سوژه‏های فرعی توجه داشت و به سازوکار روشمند قدرت و عملکرد آن پی برد.در این پژوهش به روش توصیفی- تحلیلی ضمن بحثی دربارة دیدگاه فوکو پیرامون کیفیّت گفتمان قدرت با تمرکز بر متنی از تاریخ شفاهی معاصر به دنبال ردیابی ساز و کار اِعمال قدرت در مناسبات اجتماعی آن در گفتمان حاکم و محکوم برآمدیم. کتاب «کتیبه‏ای بر آسمان» مجموعه خاطرات خلبان اکبر صیاد بورانی روایتی تنگاتنگ از مقاومت و شکل‏گیری گفتمان و پاره‏گفتمان‏های به حاشیه رانده‏شده و تاکتیک‏های قدرت مسلّط در دوران ده سالۀ اسارت در عراق است. نتایج پژوهش نشان می‏دهد قدرت مورد نظر فوکو به صورتی پیچیده در روابط چندگانه حاکمیّت زندان با اسیران و اسیران  با همبندان خود به شکلی نظام‌مند وجود داشته است. در این مجموعه خاطره نشان داده می‌شود که چگونه تعامل و مواجهه با اشکال مختلف قدرت روندی را پدید می‌آورد تا گفتمان غالب برای سیطرة بیشتر، رژیم حقیقت را به نفع خود تعریف نماید.