فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

شعر فارسی یکی از سیاسی‌ترین دوران خود را در روزگار معاصر تجربه کرده است و فرانمود شخصیت‌های سیاسی مثبت یا منفی از مهم‌ترین دست‌مایه‌های شعر این عهد به حساب می‌آید. در این میان میرزا کوچک‌خان جنگلی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است؛ چرا که به او و جنبشی که تحت عنوان نهضت جنگل به راه انداخت، نگاه دوگانه‌ای شده است؛ تا آنجا که او را از مقام معصوم و قدیس تا دزد و راهزن و یاغی توصیف کرده‌اند. اینک مقالۀ حاضر، نگاه به این شخصیت سیاسی را در شعر سه دورۀ مجزا، یعنی عهد قاجار، دورۀ پهلوی و عصر انقلاب اسلامی بررسی کرده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که بیشتر آثار، نگاه مثبت از قبیل وطن‌پرست، آزادی‌خواه، عدالت‌طلب، قدیس و شهید به او دارند؛ اما در مواردی که احتمالاً تحت تاثیر فضای سیاسی و حب و بغض‌های حزبی و برپایۀ القائات نفوذی‌های اجنبی پدید آمده‌اند، او را با تعابیر منفی توصیف کرده‌اند. از میان شاعران بسیاری که دربارۀ این جریان شعر سروده‌اند، اسماعیل دهقان و جعفر کوش‌آبادی را می‌توان شاعر نهضت جنگل نامید.