سبک روایی، زاویۀ دید و درونمایههای پایداریِ رمان «ام سعد» (غسّان کنفانی) و خاطرات «دا» (زهرا حسینی)
نویسندگان
1 دانشیار، گروه زبان و ادبیّات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه کاشان. کاشان. ایران
2 استاد، گروه زبان و ادبیّات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه رازی کرمانشاه. کرمانشاه. ایران.
3 دانشجوی دکترای زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه رازی کرمانشاه. کرمانشاه. ایران
4 دانشیار، گروه زبان و ادبیّات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه رازی کرمانشاه. کرمانشاه. ایران.
doi
10.22103/jrl.2022.3226چکیده
دو رمان «أُمُّ سعد» و خاطرات «دا» بدین سبب که هر دو به نوعی مؤلّفههای مقاومت سرزمین فلسطین و دفاع مقدّس ایران را واگویی میکنند؛ در زمرۀ ادبیّات روایی میگنجند. این جُستار میکوشد تا از منظر سبک و دید راوی، محتوای دو داستان را بر پایۀ معیارهای پایداری و رویکرد ادبیّات تطبیقی آمریکایی تحلیل کند. خاطرات«دا» با روایتهایی مستند در یک عمل داستانی غیرخطّی و رمان «أُمُّ سعد» با بهرهگیری از درونمایههای نمادین و اسطورهای در یک سیر خطّی روایی در خلق فضا، رنگ، بهکارگیری صحنههای فراخمنظر و انواع صور خیال در تحقّق اهداف خود، کامیاب به نظر میرسند. زهرا حسینی با شگردهای زاویۀ دید درونی اوّل شخص (تکگویی درونی، حدیثنفس و تکگویی نمایشی) و غسّان کنفانی1 با ترکیبی از زاویۀ دید درونی اوّل شخص(دو راوی) و بیرونی سوّم شخص(راوی دانای کل، دانای کل محدود و زاویۀ دید نمایشی)، حوادث داستان را روایت میکنند. در پژوهش توصیفی و تحلیلی حاضر که به روش کتابخانهای و با هدف وصول به شخصیّتهای قهرمان و درونمایههای پایداری صورت گرفته است، میتواند ضمن تبیین اشتراک و افتراق زاویۀ دید، مؤلّفههای معنوی، اجتماعی و لایههای معنایی دو اثر روایی، مخاطب را با سبک زندگی و فرهنگ جهادی زنان و مردان ایثارگر ایران و فلسطین آشنا سازد؛ چرا که پیام اصلی این دو ژانر و قهرمانان آن، مقاومت در برابر رژیم بعثی و صهیونیستی در دفاع از سرزمین بودهاست. یافتههای این پژوهش نشان میدهد که مضامین پایداری مانند عشق به وطن و دفاع از آن، ایثار و جانفشانی، ایمان و امید و ... در دو روایت، بیشترین نمود داشتهاست.