سبک روایی، زاویۀ دید و درون‌مایه‌های پایداریِ رمان «ام سعد» (غسّان کنفانی) و خاطرات «دا» (زهرا حسینی)

نویسندگان

1 دانشیار، گروه زبان و ادبیّات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه کاشان. کاشان. ایران

2 استاد، گروه زبان و ادبیّات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه رازی کرمانشاه. کرمانشاه. ایران.

3 دانشجوی دکترای زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه رازی کرمانشاه. کرمانشاه. ایران

4 دانشیار، گروه زبان و ادبیّات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه رازی کرمانشاه. کرمانشاه. ایران.

doi
10.22103/jrl.2022.3226
چکیده

دو رمان «أُمُّ سعد» و خاطرات «دا» بدین سبب که هر دو به نوعی مؤلّفه­های مقاومت سرزمین فلسطین و دفاع مقدّس ایران را واگویی می­کنند؛ در زمرۀ ادبیّات روایی می­گنجند. این جُستار می­کوشد تا از منظر سبک و دید راوی، محتوای دو داستان را بر پایۀ معیارهای پایداری و رویکرد ادبیّات تطبیقی آمریکایی تحلیل کند. خاطرات«دا» با روایت­هایی­ مستند در یک عمل داستانی غیرخطّی و رمان «أُمُّ سعد» با بهره­گیری از درون­مایه­های نمادین و اسطوره­ای در یک سیر خطّی روایی در خلق فضا، رنگ، به­کارگیری صحنه­های فراخ­منظر و انواع صور خیال در تحقّق اهداف خود، کامیاب به نظر می­رسند. زهرا حسینی با شگردهای زاویۀ دید درونی اوّل شخص (تک­گویی درونی، حدیث­نفس و تک­گویی نمایشی) و غسّان کنفانی1 با ترکیبی از زاویۀ دید درونی اوّل شخص(دو راوی) و بیرونی سوّم شخص(راوی دانای کل، دانای کل محدود و زاویۀ دید نمایشی)، حوادث داستان را روایت می­کنند. در پژوهش توصیفی و تحلیلی حاضر که به روش کتابخانه­ای و با هدف وصول به شخصیّت­های قهرمان و درون­مایه­های پایداری صورت گرفته است، می­تواند ضمن تبیین اشتراک و افتراق زاویۀ دید، مؤلّفه­های معنوی، اجتماعی و لایه­های معنایی دو اثر روایی، مخاطب را با سبک زندگی و فرهنگ جهادی زنان و مردان ایثارگر ایران و فلسطین آشنا سازد؛ چرا که پیام  اصلی این دو ژانر و قهرمانان آن، مقاومت در برابر رژیم بعثی و صهیونیستی در دفاع از سرزمین بوده­است. یافته­های این پژوهش نشان می­دهد که مضامین پایداری مانند عشق به وطن و دفاع از آن، ایثار و جانفشانی، ایمان و امید و ... در دو روایت، بیشترین نمود داشته­است.