بررسی وقایعنگاری ناشناختهای از صدر قاجار (تاریخ فتحعلی شاه قاجار به قلم اورجانی)
نویسندگان
1 استادیار گروه تاریخ دانشگاه تبریز
doi
چکیده
یکی از وقایع نگاریهای اواخر سلطنت فتحعلی شاه قاجار- که تا کنون معرفی، بررسی و تصحیح انتقادی نشده و در زاویه ناشناختگی و گمنامی مانده است- کتابی خطی تحت عنوان «تاریخ فتحعلی شاه قاجار»، از نویسندهای به نام محمد حسین بدایع نگار اورجانی است. مولف، این کتاب را به دستور فتحعلی شاه در سال 1248ق. به رشته تحریر کشیده است و تنها یک نسخه از آن موجود است و آن نیز، در کتابخانه ملی تبریز نگهداری میشود. اورجانی، از منشیان و دیوانیان سنتی صدر قاجار به شمار میرفت و این کتاب را، چندین سال بعد از عبدالرزاق دنبلی، مولف مآثرالسلطانیه و میرزا محمد صادق وقایع نگار مروزی، مولف تاریخ جهان آرا و یک سال قبل از تاریخ ذوالقرنین میرزا فضلاله خاوری نوشت. مقتدای او در وقایع نگاری، ابوالفضل عبداله وصاف است و به شیوه او، گزارش رویدادهای تاریخی را، با تکلف و تصنع و پیچیدگی و عبارت پردازی ملال آور و اشعار فراوان عربی و فارسی همراه ساخته است. محتوای کتاب، شامل مقدمه و اصل و نسب قاجار تا جنگهای دوم ایران و روس به صورت مختصر است. این مقاله، به معرفی این اثر خطی، نویسندهاش و بررسی انتقادی محتوای آن پرداخته است و سعی دارد برای نخستین بار از سبک نگارش و شیوه تاریخنویسی اورجانی، گرتهبرداری و تقلیدهای او و نیز جایگاه وی در میان مورخان صدر قاجار در بررسی مقایسهای، آگاهیهایی به دست دهد.
