از روایت‌ تا فراروایت بررسی ایدئولوژی مترجم در ترجمۀ رمان «سفر به گرای 270 درجه»

نویسندگان

1 گروه آموزشی زبان انگلیسی, دانشکدۀ زبان های خارجی, دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی, تهران, ایران

doi
10.22103/jrl.2022.3229
چکیده

پیوند روایت­شناسی و ترجمه، نگاهی نو به بررسی آثار ترجمه­شده داده است از این جهت که چگونه‌برگرداندن نگاه شخصّیت­های داستان، نحوۀ قرار­گرفتن رویداد­ها، ریتم داستان و زاویۀ دید شخصیّت­ها به زبانی دیگر همه و همه معنا پیدا می­کنند. روایت­­شناسی از این هم فرا­تر می­رود و می­تواند پلی بین تغییرات زبانشناختی و ایدئولوژی مترجم ایجاد کرده و به یک فراروایت تبدیل شود. این امر در ترجمۀ متون حسّاسی چون جنگ اهمیت دارد؛ زیرا جنگ، منعکس­کنندۀ فرهنگ و حماسۀ یک کشور و در برگیرندۀ هویّت سیاسی، فرهنگی و مذهبی آن است و چگونگی بازتاب آن از منظر ترجمه خود می­تواند نگرانی­هایی را به همراه داشته باشد؛ بنابراین در پژوهش حاضر ایدئولوژی مترجم آمریکایی، پاول اسپراکمن در ترجمۀ انگلیسی رمان «سفر به گرای 270 درجه» نوشتۀ احمد دهقان مورد بررسی قرار گرفت. در پایان پس از تحلیل یافته­های به­دست­آمده در بخش مقدمه، مصاحبه، گزارش­ و سایت­های خبری در سایۀ نتایج حاصل از بررسی مقابله­ای عناصر زبانشناختی در روایت مبدأ و مقصد، مشخص شد که تغییرات زبانشناختی گسترشی-افزایشی، کاهشی-حذفی و متفرّقه که بر عنصر روایت­شناسانۀ زاویۀ تشخیص و تغییرات ترتیبی که بر عنصر ترتیب رویداد­ها تأثیر گذاشتند، عمدتاً تحت تأثیر ایدئولوژی مترجم در ترجمۀ رمان مذکور بوده­اند.