از روایت تا فراروایت بررسی ایدئولوژی مترجم در ترجمۀ رمان «سفر به گرای 270 درجه»
نویسندگان
1 گروه آموزشی زبان انگلیسی, دانشکدۀ زبان های خارجی, دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی, تهران, ایران
doi
10.22103/jrl.2022.3229چکیده
پیوند روایتشناسی و ترجمه، نگاهی نو به بررسی آثار ترجمهشده داده است از این جهت که چگونهبرگرداندن نگاه شخصّیتهای داستان، نحوۀ قرارگرفتن رویدادها، ریتم داستان و زاویۀ دید شخصیّتها به زبانی دیگر همه و همه معنا پیدا میکنند. روایتشناسی از این هم فراتر میرود و میتواند پلی بین تغییرات زبانشناختی و ایدئولوژی مترجم ایجاد کرده و به یک فراروایت تبدیل شود. این امر در ترجمۀ متون حسّاسی چون جنگ اهمیت دارد؛ زیرا جنگ، منعکسکنندۀ فرهنگ و حماسۀ یک کشور و در برگیرندۀ هویّت سیاسی، فرهنگی و مذهبی آن است و چگونگی بازتاب آن از منظر ترجمه خود میتواند نگرانیهایی را به همراه داشته باشد؛ بنابراین در پژوهش حاضر ایدئولوژی مترجم آمریکایی، پاول اسپراکمن در ترجمۀ انگلیسی رمان «سفر به گرای 270 درجه» نوشتۀ احمد دهقان مورد بررسی قرار گرفت. در پایان پس از تحلیل یافتههای بهدستآمده در بخش مقدمه، مصاحبه، گزارش و سایتهای خبری در سایۀ نتایج حاصل از بررسی مقابلهای عناصر زبانشناختی در روایت مبدأ و مقصد، مشخص شد که تغییرات زبانشناختی گسترشی-افزایشی، کاهشی-حذفی و متفرّقه که بر عنصر روایتشناسانۀ زاویۀ تشخیص و تغییرات ترتیبی که بر عنصر ترتیب رویدادها تأثیر گذاشتند، عمدتاً تحت تأثیر ایدئولوژی مترجم در ترجمۀ رمان مذکور بودهاند.