بررسی تأثیر مجتمع پتروشیمی و پالایشگاه نفت آبادان بر تمرکز فلزات سنگین و گوگرد در خاک

نویسندگان

1 استاد گروه زمین‌‌شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید چمران اهواز

2 استادیار گروه زمین‌‌شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید چمران اهواز

3 دانشجوی کارشناسی ارشد زمین‌‌شناسی زیست‌محیطی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید چمران اهواز

doi
چکیده

در این پژوهش توزیع فلزات سنگین (As, Cr, Ni ,V, Mn, Fe, Zn, Pb) وگوگرد (S) در نمونه‌های خاک اطراف مجتمع پتروشیمی و پالایشگاه نفت آبادان، بررسی شده است. به این منظور 22 نمونه خاک سطحی با در نظر گرفتن جهت وزش باد غالب منطقه در جهت شمال‌غرب-جنوب‌شرق برداشت شد. نمونه شماره 22 نمونه شاهد است که از منطقه روستایی برداشت شد. پس از آماده‌سازی در آزمایشگاه، نمونه‌ها به روش ICP-OES برای تعیین غلظت عناصر بررسی شدند، همچنین  pHو مقدار ماده آلی نمونه‌ها نیز با روش‌های استاندارد اندازه‌گیری شد. میزان آلودگی خاک با استفاده از شاخص‌های مختلف از جمله ضریب غنی‌شدگی، فاکتور آلودگی، درجه آلودگی، درجه اشباع فلزات و پتانسیل سمناکی حاد بررسی شد. میانگین غلظت عناصر با میانگین پوسته بالایی، میانگین جهانی و استاندارد EPA مقایسه شد. نتایج محاسبه شاخص‌های زمین‌شیمیایی نشان داد که بیشترین آلودگی مربوط به گوگرد، سرب و روی است. تحلیل‌های آماری نشان داد که در خاک اطراف صنایع پتروشیمی و پالایشگاه آبادان، نیکل، وانادیوم، آهن و منگنز عمدتاً منشا زمین‌زاد دارند،  سرب و روی ناشی از ترافیک و وسایل نقلیه و‌ فعالیت مجتمع پتروشیمی و پالایشگاه نفت است. آرسنیک و کروم دارای هر دو منشا  زمین‌زاد و انسان‌زاد هستند. غلظت‌های بالای گوگرد در نمونه‌های منطقه مورد بررسی ناشی از فعالیت مجتمع پتروشیمی و پالایشگاه نفت است.