پیشنهادی برای رج‌بندی گروه- مؤلفه های ادبیات پایداری

نویسندگان

1 دانشیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیّات و علوم انسانی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.

doi
10.22103/jrl.2021.3007
چکیده

بررسی مؤلفه‌های پایداری و رصدِ آن در آثار ادبی یکی از رایج‌ترین شیوه‌های تحقیق در ادبیات پایداری به حساب می‌آید. آنچه این همسانی را در تحقیقات و مقاله‌های پُربسامد متفاوت می‌کند، اختلاف دیدگاه‌ها در عنوان‌بندی مؤلفه‌هاست که در اکثر مواقع ریشه در ذوق و سلیقة‌ نویسندگان دارد. بنابراین، به نظر می‌رسد می‌توان با کاربستِ شیوه‌ای نظام‌مند، به هماهنگی و همسانیِ شایسته‌ای از منظر شکل و نمایه در پژوهش‌های ادبیات پایداری دست یافت.نظام‌مندی در جامعة علمی و دانشگاهی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. پیامد همین اهمیت است که جامعة علمی‌ادبی نیز به پژوهش‌های نظام‌مند و مبتنی بر نظریه‌های علمی‌ادبی رویکرد شایسته‌ای نشان داده است.مقالة حاضر به دلیل تشتت در عنوان بندی مولفه ها، بر آن است تا با «پیشنهاد رج‌بندی گروه -مؤلفه‌های ادبیات پایداری» شیوه‌ای هماهنگ، هم‌شکل و همگرا، با درنگ بر بنیان موضوعی مؤلفه‌ها و بسامد حضورشان در تحقیقات مختلف ارائه دهد.در این پیشنهاد 60 عنوان در 9 گروه - مؤلفه گرد آمده است و با توجه به این آمار می‌توان اطمینان حاصل کرد که همة آنچه از نظر پژوهندگان ادبیات پایداری عنوان مؤلفه دارد، فراهم آمده است. همچنین تأکید می‌شود ادعای فراوانی بررسی مؤلفه‌ها از میان موضوعات متنوع و گوناگون ادبیات پایداری بر حدس و گمان استوار نیست؛ بلکه رصد و برشماری 20 شماره از مجلة ادبیات پایداری کرمان ما را به این نتیجه رسانده است؛ چراکه از میان 276 مقالة منتشرشده 64 مقالة آن ( بیش از 23% ) عنوان بررسی مؤلفه‌های پایداری دارند.این پیشنهاد با هدف یکسان سازی ساختاری تحقیق در مولفه ها توانسته است:یک( ازپراکندگی و تشتّت در عنوان کلّی بحث بکاهد.دو (پراکندگی و تشتّت در عنوان برخی مؤلفه‌ها را اصلاح نماید.سه (  پژوهشگران را ا ز گردکردن مؤلفه‌های متعدد در یک عنوان پرهیز دهد.نمایۀ کلی مولفه ها، به عنوان یافته ی این مقاله به قرار زیر است:یک) مؤلفه‌های بر بنیان تبیین هویّتسه) مؤلفه‌های بر بنیان سلحشوری و روحیة جنگاوریپنج) مؤلفه‌های بر بنیان نیک‌خواهیهفت) مؤلفه‌های بر بنیان آگاهی‌بخشینهُ) مؤلفه‌های بر بنیان آیینِ فتوّت دو) مؤلفه‌های بر بنیان ستم‌ستیزی و طرد بیگانهچهار) مؤلفه‌های بر بنیان شکیبایی و آمادگی دفاعیشش) مؤلفه‌های بر بنیان بصیرت و بینشهشت) مؤلفه‌های بر بنیان اتفاق و وحدتاینک بر اساس آنچه هدف غایی این پیشنهاد بوده است، یعنی همانا ارائه و کاربست شیوه‌ای نظام‌مند در یکی از موضوعات پرکاربرد ادبیات پایداری به‌قصد ایجاد هماهنگی و همسانی در پژوهش‌های همسو روی داده است. این طرح با پیشنهاد 60 عنوان مختلف و در قالب 9 گروه ـ مؤلفه، اُلگویی ارائه داده است که براساس آن می‌توان نزدیک به یک‌چهارم از پژوهش‌های در پیوند با ادبیات پایداری را به‌صورت دستگاهی یا نظریه‌مند دسته‌بندی، پایش و حتی ارزش‌گذاری کرد. پایش و پالایش ما در این تحقیق که بر اساس رصد مستقیم نزدیک به 600 عنوان مقاله بوده است، در نهایت به اولویت‌بندی گروه - مؤلفه‌ها و زیرعنوان‌ها انجامیده است؛ به بیان دیگر تقدم و تأخّر درجِ گروه -مؤلفه‌ها و پس از آن، عنوان‌های هر زیرمجموعه دقیقاً براساس فراوانی و بسامد آن‌ها صورت گرفته است؛ یعنی مثلاً گروه «یک»، مؤلفه‌های بر بنیان تبیین هویت، بیشترین نمونه و رویکرد را در تحقیقات ادبیات پایداری داشته و گروه «نُه»، مؤلفه‌های بر بنیان آیین فتوّت، کمترین توجه را در پژوهش‌ها به خود جلب کرده است.