ادبیات پایداری در «ایرج و هوبره»، آخرین منظومة غنایی فارسی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد زبان و ادبیات فارسی

2 استادیار زبان و ادبیات فارسی، واحد بابل، دانشگاه آزاد اسلامی

doi
10.22103/jrl.2021.2832
چکیده

ادبیات پایداری ـ که دیرینگی­اش ایستادگی و مبارزة بشر در مواجهه با بیداد است ـ در دوره­های مختلف ادبیات فارسی در آثار منظوم و منثور نمود یافته است. در ادبیات معاصر ایران، وقایع انقلاب اسلامی به­ویژه جنگ تحمیلی، زمینة مناسبی برای بررسی تخصصی آن فراهم نموده ­است. پژوهش حاضر، مؤلفه­های ادبیات پایداری در منظومة «ایرج و هوبره» ـ آخرین منظومة غنایی ادبیات کلاسیک فارسی ـ سرودة قاسم لاربن را با روش توصیفی ـ تحلیلی می­کاود. یافته­های تحقیق نشان می­دهد بسامد ادبیات پایداری در منظومه با 11 مؤلفة­ شناسایی شده، 9/26 % است. این مؤلفه­ها عبارتند از: نمادهای ملی، گرامی­داشت وطن، پاسداری از وطن، تقدّم عشق آرمانی، بیان رشادت­ها، اصطلاحات نظامی، صحنه­پردازی جنگ، عملکرد دشمن، شهادت ایرج، نقش خانواده و جاودانگی شهید. با توجه به سرایش منظومه در بحبوحة جنگ تحمیلی، صحنه­پردازی جنگ و کاربرد اصطلاحات نظامی بیشتر از دیگر مؤلفه­ها بسامد یافته­است. نکته قابل توجه آن است که با وجود غالب بودن جنبة غنایی منظومه، لاربن تنها به یک یا دو مؤلفة خاص از ادبیات پایداری بسنده نکرده­است؛ بلکه وجوه مختلف آن را در منظومه گنجانده و «حماسة عشق و جنگ» را زیبا و دلنشین به تصویر کشیده­است.