توزیع شکلهای معدنی فسفر و ارتباط آن با ویژگیهای خاک در برخی خاکهای آهکی استان قزوین
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری دانشگاه تهران و عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی قزوین
2 دانشیار دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران
3 استاد دانشکده کشاورزی دانشگاه شیراز
4 استادیار پژوهش موسسه تحقیقات خاک وآب
5 استادیار دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران
doi
10.22092/ijsr.2009.126652چکیده
تعیین شکلهای معدنی فسفر خاک و ارتباط آنها با یکدیگر و ویژگیهای فیزیکی و شیمیایی خاکهای آهکی اطلاعات مفیدی را برای ارزیابی وضعیت فسفر و نیز حاصلخیزی خاک و تغذیه گیاه در اختیار می گذارد به منظور کسب چنین اطلاعاتی، فسفرکل و توزیع آن در شکلهای مختلف در 20 نمونه خاک استان قزوین به روش عصاره گیری متوالی تعیین و رابطه این شکلها با یکدیگر و با ویژگیهای خاک مطالعه شد. میزان فسفر کل 700 تا 1040 میلی گرم بر کیلوگرم خاک به دست آمد. شکلهای معدنی فسفر شامل دی کلسیم فسفات با میانگین 7/9 میلی گرم بر کیلوگرم، اکتا کلسیم فسفات با میانگین173 میلی گرم بر کیلوگرم، فسفات آلومینیوم با میانگین 33 میلی گرم بر کیلوگرم، فسفات آهن با میانگین 21 میلی گرم بر کیلوگرم، فسفر محبوس با میانگین 20 میلی گرم بر کیلوگرم، آپاتیت با میانگین 381 میلی گرم بر کیلوگرم، ظرفیت تبادل کاتیونی با میانگین 23 میلی اکی والان بر صد گرم خاک، آهک فعال با میانگین 5/9 درصد، رس خاک با میانگین32 درصد بدست آمد. شکلهای معدنی مختلف فسفر شامل فسفر محلول، دی کلسیم فسفات، فسفات آهن و فسفر محبوس با فسفر قابل جذب به روش اولسن روابط معنی دار و مثبتی را نشان دادند. همچنین بین شکلهای مختلف فسفر هم بستگی معنی داری به دست آمد که احتمالاً بیانگر وجود یک رابطه پویا بین آنها در خاک می باشد. بین درصد رس با فسفاتهای آهن و بین فسفر کل با اکتا کلسیم فسفات و فسفات های آلومینیوم و آپاتیت، بین ظرفیت تبادل کاتیونی با فسفاتهای آلومینیوم و فسفر محبوس روابط مثبت و معنی داری بدست آمد و بین میزان هدایت الکتریکی و اکتاکلسیم فسفات و فسفات آلومینیوم، بین درصد کربن آلی با آپاتیت و بین درصد آهک فعال با آپاتیت همبستگی معنی دار و منفی بدست آمد. در نهایت مشخص شدکه دامنه تغییرات اجزائ فسفر در خاکهای دشت قزوین زیاد می باشد. ضمناً با بدست آوردن همبستگی ویژگیهای خاک با فسفر عصاره گیری شده به روش اولسن که شاخصی برای فسفر قابل استفاده گیاه است، می توان در مدیریت توصیه های کودی بر نامه ریزی دقیق تری انجام داد.