فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

به منظور بررسی تأثیر کاربرد زئولیت طبیعی ایرانی بر کاهش آبشوئی نیتروژن در اراضی سبک، آزمایشی در سال زراعی 86-1385 در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس، به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی در 3 تکرار اجرا شد. عوامل مورد بررسی شامل سطوح مختلف زئولیت (0، 3، 6 و 9 تن در هکتار) و مقدار کود نیتروژن در سه سطح (90، 180 و 270) کیلوگرم نیتروژن خالص در هکتار از منبع اوره، بود. کلزای پائیزه رقم OKAPI در دهم مهر­ ماه در مزرعه کشت و برای ارزیابی محصول علوفه گیاه، کل زیست توده اندام هوائی کلزا در ابتدای مرحله غلاف­دهی برداشت شد. میزان آبشوئی نیتروژن با اندازه­گیری غلظت یون نیترات و آمونیوم موجود در زه­آب خروجی زیر عمق توسعه ریشه کلزا و سپس ضرب آن در مقدار نفوذ عمقی آب، محاسبه گردید. نتایج نشان داد اثرات اصلی زئولیت و نیتروژن بر عملکرد کمی علوفه کلزا و مهار آبشوئی نیتروژن از خاک معنی­دار بود (p≤0.01)، اما اثر متقابل آن دو بر هیچیک از صفات مورد مطالعه معنی­دار نشد. بکارگیری زئولیت در سطوح 6 و 9 تن در هکتار، باعث کاهش معنی­دار غلظت نیترات (NO3-) در نمونه زه­آب شد. اما سطوح مختلف زئولیت تأثیر معنی­داری بر کاهش شستشوی آمونیوم (NH4+) نداشت. با افزایش کاربرد زئولیت از 3 تن در هکتار به 9 تن در هکتار، غلظت نیتروژن در توده گیاهی کاهش یافت. بیشترین عملکرد علوفه تر و خشک به ترتیب معادل 66/70 و 31/11 تن در هکتار از تیمار 270 کیلوگرم نیتروژن در هکتار حاصل شد. افزایش نیتروژن مصرفی از 90 به 270 کیلوگرم نیتروژن در هکتار موجب افزایش 15 و 6 درصدی به ترتیب در غلظت نیتروژن توده گیاهی و میزان کلروفیل برگ شد. در مجموع نتایج این تحقیق نشان داد که استفاده از زئولیت­های طبیعی افزون بر تأثیر غیر مستقیم برای حصول عملکردهای مطلوب، مانع هدرروی نیتروژن از خاک­های زراعی می­گردد. انجام آزمایش­های بیشتر در خصوص نقش احتمالی زئولیت­ها در جلوگیری از آبشوئی نیترات مورد انتظار است.