نگاشت عناصر سازه‌ای حوزه تجربی «سفر» بر عناصر سازه‌ای حوزه فرامادی «آخرت» در الگوی استعاری «آخرت سفر است» در قرآن کریم

نویسندگان

1 دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه خلیج فارس، بوشهر، ایران

2 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد زبان و ادبیات عربی دانشگاه خلیج فارس، بوشهر، ایران

3 دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه خلیج فارس، بوشهر، ایران

4 استادیار گروه معارف اسلامی دانشگاه خلیج فارس، بوشهر، ایران

doi
10.30479/lm.2022.16340.3312
چکیده

استعاره مفهومی در رویکرى معناشناسی شناختی در پی آن است تا مفاهیم انتزاعی را در قالب مفاهیمی ملموس بیان کند. قرآن کریم با سرشت استعاری خود با ابزار استعاره مفهومی مفاهیم بسیار پیچیده از امور غیبی مانند مفهوم انتزاعی حیات آخرت را با زبانی ساده و قابل شناخت به بشریت عرضه کرده‌است. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی- تحلیلی‌ با مفهوم‌سازی نام‌نگاشت «آخرت سفر است» در قرآن کریم براساس نظریه استعاره مفهومی لیکاف و جانسن به تبیین نگاشت تناظرهای نظام‌مند حوزه مبدأ بر حوزه مقصد در این استعاره مفهومی میپردازد. این نام‌نگاشت از الگوهای استعاری بسیار مناسب برای به تصویر کشیدن «آخرت» به‌عنوان حوزه انتزاعی مقصد در ساختار ملموس «سفر» به‌عنوان حوزه مبدأ می‌باشد. نگاشت حوزه مبدأ بر حوزه مقصد چارچوب اصلی پژوهش حاضر را تشکیل می‌دهد. نام‌نگاشت «آخرت سفر است» با نگاهی نظام‌مند و الگوبرداری‌های خلاقانه مفهوم پیچیده و انتزاعی سرای وسیع و ناشناخته حیات اخروی را در ساختار مفهوم عینی و شناخته شده سفر قابل فهم و ملموس می‌نماید. مؤلفه‌های متناظر با ارکان سفر آخرت به چهار بخش تقسیم می‌شود. نگارندگان در این مقاله به شناسایی این تناظر‌های مفهومی از حوزه مبدأ به مقصد و ترسیم نمودار نگاشت احکام قلمروی مبدأ بر مقصد می‌پردازند. وجود تناظرهای نظام‌مند میان دو حوزه «آخرت» و حوزه «سفر» علاوه براینکه تأییدی دیگر بر اعجاز قرآن کریم در بهره‌مندی از نظام مفهومی کاملاً ساختارمند و منسجم است؛ باعث درک بهتر مفهوم ماورائی آخرت در تصویر مفاهیم آشنا و تجربی در مخاطبان قرآنی برای تلاش در جهت تهذیب نفوس و اصلاح امورشان در دنیا می‌باشد.