رویکرد تاریخ‏‏گرایی‏ نو در خاطرات شفاهی (مطالعۀ موردی: خاطرات عزّت شاهی)

نویسندگان

1 گروه زبان وادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت

2 عضو هیات علمی

3 دانشگاه گیلان

doi
10.22103/jrl.2010.2603
چکیده

تاریخ‏گرایی‏نو یکی از رویکردهای بینارشته‏ای است که برای نشان دادن لایه‏های پنهان وقایع، تاریخ را به عنوان متن مورد توجه قرار می‏دهد. خاطرات عزّت شاهی، روایتی از پایداری و مبارزه فردی است که مورد اعتماد بسیاری از گروه‏های مبارز علیه رژیم پهلوی بود. در این روایت تاریخی، تعامل و تقابل گفتمان حاکمیت و بازتولید شبه‏گفتمان‏های رقیب در سه مقطعِ پیش از زندان، درون زندان و پس از پیروزی انقلاب‏اسلامی نشان‏داده‏شده است. در این پژوهش با رویکرد تاریخ‏گرایی‏نو، اثر مذکور را در دو تقسیم‏بندی کلان و خُرد و شش سطح جزئی­تر مورد بررسی قرارداده‏ایم. یافته‏ها نشان می‏دهد این اثر در حوزه تاریخ شفاهی انقلاب­اسلامی با نگرشی جزئی‏نگر  ضمن تقسیم‌بندی­گفتمانی، به توصیف کیفیت سیطره و تشتت حاکمیت، قدرت و افول درون‌گروهی نیروهای معارض و درنهایت چند پـارگی جامـعة ایـرانـی در دو دهة چهل و پنجاه مـی‌پردازد.راوی برای صورت‏بندی مناسبات ایدئو­لوژیک قدرت به شرح رفتارهای سیاسی خرده‏گفتمان­های متنازع می­پردازد. این­کتاب با ­بهره­گیری از اسناد تاریخی­درون متنی و انضمامی (توضیحات­تدوین­کننده) نشانه‏ها وکیفیت شکل‏گیری قدرت رابیان می‌کند.در بخش دیگر این پژوهش ضمن مثال­هایی ­تضاد، دوگانه‏گویی، پوشیده‏گویی و محدودیت‏های ایدئولوژیکی قدرت­های متنازع در بافت متن  نشان داده شده است.