فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

لجن فاضلاب به دلیل دارا بودن مقادیر زیادی از عناصر غذایی و مواد‌آلی و ارزانی قیمت، امروزه به طور وسیعی به عنوان کود و یا اصلاح‌کنندة ویژگی‌های فیزیکی خاک مورد استفاده قرار می‌گیرد. از آن جایی که لجن فاضلاب حاوی مقادیر زیادی املاح محلول می‌باشد، لذا کاربرد آن احتمال افزایش شوری خاک را مطرح می‌کند. هدف از انجام این پژوهش بررسی تغییرات پارامترهای شوری در پروفیل خاک در اثر کاربرد لجن فاضلاب می‌باشد. این مطالعه در مزرعة تحقیقاتی لورک نجف آباد، با سه سطح (25، 50 و 100 تن لجن فاضلاب در هکتار) و شاهد (بدون لجن) به صورت طرح کرت‌های خرد شده با طرح پایة بلوک‌های کاملاً تصادفی اجرا شد. در سال اول (1378)، کل کرت (3×15 متر) لجن دریافت کرد، در سال دوم (1379)، هر کرت به دو قسمت (3×12 متر) و (3×3 متر) تقسیم شد و فقط به قسمت بزرگ‌تر برای بار دوم لجن اضافه شد، در سال سوم (1380)، قسمت 12 متری، به دو بخش (3×9 متر) و (3×3 متر) تقسیم شد و فقط قسمت 9 متری برای بار سوم لجن دریافت کرد و در سال چهارم (1381)، قسمت 9 متری، به دو بخش (3×6 متر) و (3×3 متر) تقسیم گردید و فقط به قسمت 6 متری برای بار چهارم لجن فاضلاب اضافه شد. این کرت‌ها در نیمة اول هر سال زراعی تحت کشت ذرت و در نیمة دوم هر سال تحت کشت گندم قرار گرفتند. نمونه‌برداری در سال 1382 از وسط هر قسمت 3 متری مربوط به یک سال مشخص کوددهی، تا عمق 100 سانتی‌متری به فواصل 20 سانتی‌متر، در پایان فصل رشد گندم صورت گرفت. نمونه‌های خاک به آزمایشگاه منتقل شده و پارامترهای شوری، pH، ظرفیت تبادل کاتیونی، درصد کربن آلی، آهک، سدیم محلول و تبادلی، پتاسیم محلول، کلسیم و منیزیم محلول، سولفات، کلرید، بیکربنات اندازه‌گیری شدند. افزودن لجن فاضلاب به خاک، باعث افزایش معنی‌دار هدایت‌الکتریکی در همة تیمارها و در همة اعماق گردید، اما بیشترین مقدار شوری در هر تیمار مربوط به عمق 80 - 40 سانتی‌متری می‌باشد و این نشان‌دهندة آبشویی زیاد املاح می‌باشد. با اضافه کردن لجن فاضلاب به خاک، غلظت سدیم محلول و تبادلی، کلسیم محلول و منیزیم محلول در همة اعماق افزایش یافت. بیشترین افزایش پتاسیم در سطح خاک است و با افزایش عمق از غلظت آن کاسته می‌شود. همچنین غلظت آنیون‌های کلرید، سولفات و بیکربنات نیز در خاک افزایش یافت. بیکربنات بیشتر در سطح خاک تجمع یافت و بالاترین مقدار بیکربنات در هر تیمار مربوط به لایه‌های سطحی می‌باشد. در مورد سایر آنیون‌ها بیشترین مقدار آن‌ها در عمق‌های بیش از 40 سانتی‌متری دیده می‌شود. تغییرات هدایت الکتریکی و هر یک از کاتیون‌ها و آنیون‌ها با عمق نشان‌دهندة آبشویی و انتقال املاح به اعماق پایین‌تر است.