فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف این مقاله نشان­دادن تفاوت و تقابل نگاه آرمان­خواهانه در دو جامعة ایرانی و آمریکایی با درنگ در دو رمان «بیوتن» و «قیدار» از رضا امیرخانی است. آرمان­خواهی و تعالی­طلبی یکی از مضامین رایج در آثار ادبی است. روشن است که آرمان‌خواهی در جوامع مختلف بسته به فرهنگ، باورداشت­های دینی و ضرورت­های اجتماعی متفاوت است و در مقام مقایسه، گاه آرمان­خواهی در دو جامعة مختلف حالت تقابلی دارد. مقالة حاضر که با روش تحلیل محتوا به شیوۀ کتابخانه‌ای و با مطالعۀ مستقیم و مقابلۀ هر دو متن صورت گرفته‌است، تقابل این دو نظرگاه را در جامعة ایرانی و آمریکایی بر اساس آنچه در دو رمان بیوتن و قیدار از رضا امیرخانی بازتاب داده شده‌است، بررسی کرده و به این نتیجه رسیده‌است که از میان پنج مؤلفه و انگاره­ای که به بررسی جنبه­های تقابلی آن پرداخته­ایم، روابط اجتماعی و پیشه و اقتصاد، بیشترین تضارب و تفاوت را میان دو فرهنگ نمودار می­کند؛ اگرچه تعصّب و حساسیّت در انگارة خانواده و ازدواج، نزد ایرانیان بیش از سایر مؤلفه­هاست؛ همچنین اثبات شده‌است که مبنای فرانمود جنبه­های آرمان­خواهی در جامعة ایرانی به طرز روشنی تنها دین و دستورهای دینی است؛ در حالی‌که در جامعة آمریکایی علم، مدنیّت و قانون، کارکردی به مراتب بیش از مذهب دارند. قابل ذکر این است که جنبة تقابلی این دو جامعه در مؤلفه‌های آرمان­خواهی، هرگز به صورت بیانیه و شعارگونه در رمان­ها ابراز نشده‌است؛ بلکه به صورت پوشیده و نمادگونه طرح شده و دریافت نکته­های تقابلی، حاصل تحلیل مقاله است.