تحلیل فضا-زمانی و اپیدمیولوژیک تماس با فوریتهای خدمات پزشکی(EMS) به‌علت فشار خون بالا با استفاده از سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) در شهر مشهد

نویسندگان

1 گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

2 گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

3 گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه محقق اردبیلی

doi
10.22038/mjms.2024.78329.4535
چکیده

مقدمه: خدمات فوریت‌های پزشکی(EMS) ، اولین نقطه خدمات‌رسانی برای افرادی است که در شرایط بحرانی بوده و به خدمات اورژانسی نیاز دارند و فشار خون بالا، یکی از عوامل مهم مرگ‌و‌میر در ایران و جهان می‌باشد. روش: این پژوهش کاربردی و توصیفی–تحلیلی با استفاده از آمار فضایی و سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS)، به تحلیل فضا-زمانی اپیدمیولوژیک فشارخون در شهر مشهد پرداخته است. جامعه آماری، کل تعداد مبتلایان به بیماری فشار خون (3555 نفر)، در محدوده قانونی شهر مشهد می‌باشند که در بازه زمانی سال‌های 2018 الی2019 با مرکز EMS تماس گرفته‌اند. برای شناسایی الگوی مکانی بیماری فشار خون، در تحلیل الگوی توزیع فضایی از تکنیک‌های عارضه مرکزی، منحنی انحراف استاندارد، تحلیل خوشه‌بندی زیاد/کم، تحلیل لکه‌های داغ، شاخص موران جهانی و محلی و تحلیل تراکم کِرنل برای تجزیه و تحلیل و چگونگی الگوی توزیع فضایی بیماری فشار خون، توسط سیستم اطلاعات جغرافیایی به‌کار رفته است.نتایج: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهند که شاخص تحلیل خوشه‌بندی در الگوی فضایی، به‌صورت خوشه‌بندی شدید می‌باشد. مدل تخمین تراکم کرنل در بازه زمانی 2018 الی 2019 نشان داد که، بیشترین مناطق درگیر بیماری‌های فشار خون، شامل مناطق شمال شرقی به سمت مرکز شهر مشهد بوده که بیماران مبتلا به فشار خون بالا یا پایین، به‌صورت خوشه‌های داغ و یا سرد تجمع یافته‌اند.نتیجه‌گیری: با استفاده از نتایج تحلیلی این پژوهش، شناخت جامعی از کانون‌های بیماری فشار خون، و الگوهای فضایی و پراکنش جغرافیایی سلامت، در شهر مشهد، حاصل شده است که می‌تواند در اقدامات پیشگیرانه مورد توجه قرار گیرد.