فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدار مس کل خاک، ضرورتاً بیانگر قابلیت استفاده مس برای گیاه نیست. لذا یافتن عصاره گیرهای مناسب، به منظور تخمین مس قابل استفاده گیاه در خاک در جهت استفاده بهینه از کود حایز اهمیت می باشد. با توجه به اینکه در خاک های آهکی ایران، اطلاعات کمی در رابطه با مس قابل استفاده در دسترس است و از آنجا که قابلیت استفاده این عنصر غذایی، معمولا در این خاک ها کم می باشد، لذا ارزیابی وضعیت مس قابل استفاده برای گیاهان توسط عصاره گیرهای شیمیایی بسیار مهم و ضروری است. در یک آزمایش گلخانه ای، تعداد 19 نمونه خاک (0 تا 30 سانتیمتری) از مناطق مختلف استان فارس با دامنه وسیعی از خصوصیات فیزیکی و شیمیایی به منظور تعیین مس قابل استفاده برنج انتخاب گردید. عصاره گیرهای مورد نظر عبارت بودند از: مهلیچ3 (MH3)، ای دی‌تی ا- کربنات آمونیوم ((AC-EDTA، دی‌تی‌پی‌ا- بی کربنات آمونیوم (AB-DTPA)، ای دی تی ا- استات آمونیوم (AA-EDTA)، دی تی پی ا ((DTPA، استات آمونیوم ((AA، اسید کلریدریک (CA)، ای دی‌تی ا (EDTA) و مهلیچ2 ((MH2. مس عصاره گیری شده توسط اسیدکلریدریک و استات آمونیوم کمتر از حد تشخیص دستگاه جذب اتمی بودند و بنابراین ناچیز گزارش شد و مقدار مس استخراج شده به وسیله دیگر عصاره گیرها، به ترتیب زیر بود: AC-EDTA>AA-EDTA>AB-DTPA>MH3>EDTA>DTPA>MH2، اگر چه این روش ها مقادیر متفاوتی مس را از خاک عصاره گیری نمودند ولی همبستگی زیادی بین آنها وجود داشت. معذلک روش ای‌دی تی ا- کربنات آمونیوم با دی تی پی‌ا- بی کربنات آمونیوم از ضریب تبیین بالاتری نسبت به سایر روش ها برخوردار بود و معادلات رگرسیونی چند متغیره نشان داد که از بین خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک، ماده آلی بیشترین اثر را برمقدار مس عصاره‌گیری شده داشته است و بیشترین ضریب تبیین بین عملکرد دانه و غلظت مس در دانه و شاخسار با روش دی تی‌پی‌ا به دست آمد. به علاوه، با واردکردن خصوصیات خاک، ضریب تبیین افزایش یافت و از میان خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک‌های مورد مطالعه، ظرفیت تبادل کاتیونی، pH‌، کربنات کلسیم معادل و درصد رس با وزن خشک شاخسار و عملکردهای دانه و کاه وکلش همبستگی منفی داشتند. درحالیکه ماده آلی و pH همبستگی مثبت و کربنات کلسیم معادل و ظرفیت تبادل کاتیونی همبستگی منفی با غلظت و جذب مس نشان دادند.