فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

دوره خشک[1] یک دوره طولانی مدت از آب و هوای خشک است که تخلیه منابع آبی را باعث می‌شود و به دلیل وابستگی بشر و اکوسیستم به موجودیت آب، اثرات گسترده و شدیدی بر حیات بشری دارد. بررسی و پایش دوره‌های خشک با استفاده از شاخص شدت خشکی پالمر[2] در یک دوره آماری 31 ساله (2001-1970) در استان خراسان نشان داد که روند کلی تغییرات دوره‌های خشک در استان تقریباً یکسان بوده و دوره‌های خشک‌ با شدت‌های متفاوت به کرات اتفاق افتاده است و به طور متوسط در هر 2 سال دوره‌های خشک با شدت‌ ملایم تا متوسط و هر 6 الی 7 سال دوره‌های خشک شدید تا خیلی شدید به وقوع پیوسته است، لذا وقوع این پدیده، یک مشخصه طبیعی و نرمال از اقلیم منطقه می‌باشد، هرچند که روند وقوع دوره‌های خشک در مناطق جنوبی، مرکزی و شمالی استان متفاوت بوده است. روند تغییرات طولانی مدت دوره‌های خشک نشان داد که در سال‌های اخیر تکرار، تداوم و شدت دوره‌های خشک در کلیه نقاط استان افزابش یافته است. این بررسی همچنین نشان داد که دوره‌های خشک به وقوع پیوسته در مناطق جنوبی استان تداوم و شدت بیشتری نسبت به مناطق مرکزی و شمالی استان دارد. شدیدترین دوره‌های خشک به وقوع پیوسته در طول دوره آماری در کل استان در دو دهه 1970 و 1990 میلادی اتفاق افتاده است. مقادیر شاخص‌ در ماه‌های مختلف نشان داد که در اثر ترکیب دوره‌های خشک با شدت‌های متفاوت که دارای تداوم کم هستند، دوره‌های خشکی با تداوم بالا به وقوع می‌پیوندد. بررسی و تحلیل نتایج حاصل از این تحقیق نشان داد که اگرچه شاخص خشکی پالمر انتقادات بسیار زیادی را به همراه داشته است، اما می‌تواند به عنوان یک شاخص توانمند در تحلیل دوره‌های خشک مورد استفاده قرار گیرد.   2- دوره‌های خشک یا خشکی معادل کلمه Drought است و متفاوت از کلمه خشکی(Dry) که نشان‌دهنده اقلیم خشک است، می‌باشد. زیرا برخلاف عرف معمول که از کلمه Drought به عنوان خشکسالی یاد می‌شود، در ادامه مشخص خواهد شد که این واژه، واژه مناسبی نیست و خشکسالی از تداوم خشکی در یک یا چند دوره خشک به وجود می‌آید. این محققین معتقدند که معادل کلمه Drought ، دوره خشک یا خشک دوره بوده و لذا در مراجع فارسی باید از این دو واژه که همخوانی بیشتری با اصل کلمه Drought دارند، استفاده شود. [2]-  Palmer Drought Severity Index