مقاله پژوهشی: تأثیر عوامل ژئوپلیتیک (سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و نظامی) سواحل مکران در حوزه دریای عمان بر تدوین راهبرد دفاعی جمهوری اسلامی ایران

نویسندگان

1 استادیار علوم دفاعی راهبردی و دانشگاه جامع امام حسین

doi
چکیده

حوزه‌ دریای عمان و کشورهای پیرامونی آن مشتمل بر ایران، پاکستان، عمان و امارات متحده عربی که به‌عنوان بخشی از حوزه‌ ژئواستراتژیک اقیانوس هند محسوب می‌شود، یک محیط نسبتاً ناشناخته و مغفول در ابعاد مختلف ازجمله عوامل ژئوپلیتیک سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و نظامی مرتبط با مسائل دفاعی است که در این راستا ضرورت اتخاذ راهبرد دفاعی در حوزه‌ی دریای عمان برای کشور به‌منظور تأمین منافع ملی، اجتناب‌ناپذیر است. از طرفی تدوین راهبرد دفاعی مطلوب نیز مستلزم شناخت دقیق عوامل ژئوپلیتیکی این حوزه به‌ویژه درزمینه عوامل ژئوپلیتیک مزبور و توجه به تأثیر آن‌ها بر راهبرد دفاعی کشور و روابط با سایر بازیگران در این حوزه می­باشد. بنابراین در پژوهش حاضر تلاش گردیده است تا با استفاده از روش تحقیق توصیفی - تحلیلی و به‌صورت کاربردی پس از انجام مطالعات نظری و محیط‌شناسی سواحل جنوب شرق ایران و سواحل کشورهای حوزه‌ی دریای عمان، عوامل ژئوپلیتیک سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و نظامی مؤثر بر تدوین راهبرد دفاعی جمهوری اسلامی ایران شناسایی و در ادامه ضمن مشاوره با برخی از افراد خبره مرتبط با موضوع و اخذ نظر آنان، پرسشنامه‌ای در قالب 19 سؤال بسته و یک سؤال باز تنظیم و طراحی گردید، سپس پرسشنامه تحقیق در بین افراد خبره و صاحب‌نظر جامعه نمونه آماری که 34 نفر برآورد گردیده بود به‌صورت تمام شمار توزیع و پس از جمع‌آوری و اخذ نظر آنان با استفاده از روش‌های کمی آماری، اقدام به تجزیه‌وتحلیل داده‌ها و نهایتاً نسبت به جمع­بندی و ارزیابی سؤال تحقیق پرداخته‌شده ‌است. در نتیجه‌گیری و در پاسخ به سؤال تحقیق، مؤثرترین عوامل ژئوپلیتیک‌ سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و نظامی سواحل جنوب شرق کشور در حوزه­ دریای عمان که در تدوین راهبرد دفاعی جمهوری اسلامی ایران تأثیر دارند، برحسب اولویت میانگین و وزن آن­ها در قالب 17 عامل مؤثر ژئوپلیتیک سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و نظامی تعیین گردیده­اند.