تأثیر همزیستی میکوریزی بر عملکرد و اجزاء عملکرد دو رقم نیمه مقاوم و مقاوم گندم در سطوح مختلف شوری

نویسندگان

1 دانشجو سابق کارشناسی ارشد، گروه خاکشناسی دانشگاه تربیت مدرس

2 محقق، بخش تحقیقات غلات، موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر

3 استادیار پژوهش موسسه تحقیقات خاک و آب

4 استاد دانشگاه تربیت مدرس.

doi
10.22092/ijsr.2008.126988
چکیده

بیش از 4 میلیون هکتار از اراضی قابل کشت در کشور را خاکهای شور و قلیایی به خود اختصاص داده­اند. در این اراضی بدلیل کاهش آب قابل استفاده گیاه، سمیت یونی و کاهش قابل دسترس بودن عناصر غذایی، رشد و عملکرد گیاهان کاهش می‌‌‌­یابد. بخش قابل توجهی از این اراضی همه ساله به کشت گندم به عنوان مهمترین گیاه زراعی کشور اختصاص داده می‌‌‌­شود. بررسیهای صورت گرفته نشان می‌‌‌­دهد که مصرف کودهای شیمیایی برای محصولاتی مثل گندم و جو در شرایط شور از نظر اقتصادی مقرون به صرفه نمی‌‌‌­باشد و لذا می‌‌‌­بایستی بدنبال راهکارهایی دیگر بود. یکی از این راهکارها کمک به برقراری رابطه همزیستی میکوریزی بین ارقام مختلف گندم و گونه­های مختلف قارچهای میکوریزی می‌‌‌­باشد. به منظور برآورد پتانسیل این روش آزمون گلخانه­ای به صورت آزمایش فاکتوریل با سه سطح شوری 4، 8 و 12 dS/m از منبع دو نمک NaCl CaCl2، پنچ سطح تلقیح با قارچهای میکوریزی شامل شاهد، گونه­های گلوموس موسه (Glomus mosseae)، گلوموس اینترارادیسز(G. intraradices) ، گلوموس اتانیکاتوم (G. etunicatum) و یک تیمار مخلوط از این سه گونه و رقم چمران و لاین 9 از ارقام امید بخش آزمایشات شوری با مشخصات (Bank" S"/ Vee" S'' ) به ترتیب به عنوان نیمه مقاوم و مقاوم به شوری در قالب طرح کاملا تصادفی به اجراء در آمد. نتایج این تحقیق نشان داد که لاین 9 مقاوم به شوری در تمامی‌‌‌ سطوح شوری در نظر گرفته شده نسبت به رقم چمران دارای عملکرد و اجزاء عملکرد بیشتری می‌‌‌­باشد. استفاده از تیمارهای قارچی در هر دو رقم چمران و لاین 9 و بویژه در سطوح بالای شوری ( 8 و 12(dS/m عملکرد و اجزاء عملکرد گندم را نسبت به شاهد تلقیح نشده افزایش داد .(P<0.01) همچنین از بین تیمارهای قارچی به کار گرفته شده، تیمار مخلوط سه گونه قارچ مورد استفاده در این تحقیق بیشترین تأثیر را در افزایش عملکرد و اجزاء عملکرد رقم چمران و لاین 9 نسبت به شاهد تلقیح نشده نشان داد.