فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

فرسایش­پذیری خاک بیانگر سهولت جداشدن ذرات خاک و انتقال آنهاست. این عامل ممکن است تحت تأثیر ویژگی­های مختلف فیزیکی و شیمیایی خاک قرار گیرد. به منظور بررسی تأثیر ویژگی­های فیزیکوشیمیایی بر فرسایش­پذیری در خاک­های­ آهکی، این پژوهش در شهرستان هشترود واقع در جنوب استان آذربایجان­شرقی طی سال 1384 انجام گرفت. خاک منطقه عمدتاً با بافت لومی رسی و دارای حدود 13 درصد آهک است. برای انجام پژوهش محدوده­ای از زمین­های کشاورزی دیم به مساحت 900 کیلومتر مربع انتخاب و به 36 شبکه منظم مربعی شکل جدا گردید. در هر شبکه 3 تکرار کرت­ واحد با فاصله 2/1 متر ایجاد شد. ویژگی­های فیزیکوشیمیایی شامل شن، سیلت، رس، سنگریزه، ماده آلی، آهک، پتاسیم، پایداری خاکدانه و نفوذپذیری در خاک کرت­ها اندازه­گیری شد. مقدار فرسایش­پذیری از نسبت مقدار فرسایش بر مقدار عامل فرسایندگی باران به دست آمد. بر اساس نتایج، میانگین مقدار فرسایش و فرسایش­پذیری خاک به ترتیب 868932/1 تن در هکتار در سال و 004258/0 تن ساعت در مگاژول میلی­متر بود. بین فرسایش­پذیری خاک با شن، شن درشت، سیلت، ماده آلی، آهک، پایداری خاکدانه و نفوذپذیری خاک همبستگی معنی­دار وجود داشت. سیلت برخلاف سایر ویژگی­ها اثری مثبت بر فرسایش­پذیری گذاشت. همبستگی بین فرسایش­پذیری خاک با رس، سنگریزه و پتاسیم معنی­دار نبود. نتایج اثر ویژگی­های فیزیکوشیمیایی بر فرسایش­پذیری با روش تجزیه مولفه­های اصلی نشان داد که در خاک­های آهکی مورد بررسی، فرسایش­پذیری خاک عمدتاً تحت تأثیر نفوذپذیری، رس و آهک قرار می­گیرد. این ویژگی­ها اثر کاهشی معنی­دار (001/0 P<و 84/0=R2) بر فرسایش­پذیری خاک داشتند.