تحلیل تطبیقی «حقوق و شخصیت زن» در داستان و فیلم‌نامۀ «شبهای روشن»، نوشتۀ داستایوفسکی و سعید عقیقی

نویسندگان

1 دانشگاه شهید باهنر کرمان

2 عضو هیئت علمی بخش زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شهید باهنر کرمان.

doi
10.29252/clls.17.24.189
چکیده

ادبیات و سینما، دو شاخۀ هنری محسوب می­شوند که همواره دارای تعاملات و روابط تنگاتنگی با یکدیگر بوده­اند. تأثیرپذیری این دو، سبب خلق آثاری درخور، چه درزمینۀ ادبیات و چه درزمینۀ سینما شده است. فیلم‌نامۀ «شب­های روشن» در اوایل دهۀ هشتاد خورشیدی توسط «سعید عقیقی» تحت تأثیر داستان بلند «فئودور داستایوفسکی» با همین نام نوشته شد. زن و احساسات عاشقانۀ او، محور اساسی این دو اثر محسوب می­شوند. در این تحقیق با توجه به تفاوت­های زمانی، مکانی و فرهنگی میان دو اثر موردنظر و ارتباطات، اشتراکات و افتراقات تاریخی و فرهنگی دو کشور ایران و روسیه، از منظر مکتب آمریکایی ادبیات تطبیقی، به بررسی شباهت­ها و تفاوت­های عناصر فمینیسم و حقوق و شخصیت زن در جامعۀ مربوطه، پرداخته می­شود. تحلیل و تفسیرها، مزاحمت جنسی، عدم اعتماد به جنس مخالف، وابستگی شخصیتی و عدم مشارکت در فعالیت­های اجتماعی را وجوه مشترک وضعیت اجتماعی و روانی زن روسی و ایرانی معرفی می­کند و در مواردی چون تابوشکنی، غرور بی­جا و آگاهی هنری و ادبی، تفاوت­هایی را نشان می­دهد. شباهت­ها و تفاوت­های یادشده در فیلم‌نامۀ مذکور، به سبب مقبولیت و انطباق مضامین با شرایط زمانی و مکانی جامعۀ موردبحث اتفاق افتاده و نویسنده به­ خوبی وجوه شخصیتی زن معاصر ایرانی را با زن قرن نوزدهمی روسی، مقایسه کرده است.