کارکرد القایی واژگان در کتاب «آن بیست و سه نفر»
نویسندگان
1 دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه خوارزمی
2 عضو هیأت علمی گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه خوارزمی
3 عضو هیأت علمی
4 دانشجو ی دکترای زبان و ادبیات فارسی دانشگاه خوارزمی تهران
doi
10.22103/jrl.2019.2308چکیده
«آن بیستوسه نفر» خاطرات اسارت احمد یوسفزاده است. او در زمرۀ 23 نوجوان بسیجی است که در جنگ ایران و عراق اسیر میشوند. اهمّیت این کتاب در پرداختن به وقایع تاریخی و شکنجههای نوجوانان در زندانهای عراق، با زبان کودکانه و بیآلایش و عبارات محاورهای و لهجۀ محلّی است. در پژوهش حاضر، از رهگذر طبقهبندی واژگان مرتبط با جنگ و اسارت، نقش و کارکرد القایی واژگان کتاب مذکور در بازنمایی فضای مورد توصیف نویسنده، بررسی و تحلیل شدهاست. هدف، دستیابی به ویژگیهای واژگان نوع ادبی فرعی خاطرات اسیران جنگ (آزادگان) در زبان فارسی و به دست دادن چارچوبی برای تحلیل آنهاست. طیف واژههایی که نویسنده برای ثبت خاطراتش استفاده میکند، به همراه بسامد هر یک از واژهها، دادههای کافی برای تحلیل شیوۀ بازنمایی واقعیت در این نوع متنها و نقش واژگان را در القای فضا و معنای مورد نظر نویسنده به دست میدهد. این بررسی نشان میدهد واژههای خاص نوع ادبی خاطرات اسیران، بیشتر حول اصطلاحات نظامی، واژههای مرتبط با اسارت، مکانها، اشخاصی که نویسنده با آنها زندگی میکند یا آنان را به خاطر میآورد، واژههای مرتبط با ادبیات جنگ و مکانهایی که نویسنده در آنها به سر برده، هستند. یافتههای این پژوهش، چارچوبی برای تحلیل واژگان این نوع ادبی به دست میدهد که واژهها را در یک طبقهبندی موضوعی پانزده بخشی قرار میدهد. بازشناسی واژگان این نوع ادبی از طریق مقایسۀ آن با متون سایر انواع و تعیین بسامد هرگروه از واژهها، نشان میدهد ذهن اسیران و آزادگان حول چه موضوعاتی حساس بوده و این موضوعات تا چه اندازه در نظر آنان اهمّیت داشته است.