بررسی مکتوبات انتقال‌یافتۀ شرفنامه به مجموعۀ اوزبکان

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی دانشگاه پیام نور

doi
چکیده

بی تردید پیروی از الگوی مکتوبات حکومتی، سنتی دیوانی محسوب می‌شود و به نظر می‌رسد به طور کلی در انتقال مکتوب به عنوان یک واحد نوشتاری دیوانی از یک مجموعه به مجموعۀ دیگر، تفاوت‌هائی به وجود می‌آید که عمدتاً تحت تاثیر شرایط و محیط فکری، زبانی، و سیاسی ... کاتب متاخر است و این مسئله، به لحاظ آگاهی‌های تاریخی و نیز دانش سندشناختی با اهمیت است. انتشار مجموعه اوزبکان و پژوهش در مورد موضوع اسناد و مکتوبات آن - که حکایت از تاثیرپذیری این اثر از مجموعۀ مکتوبات شرفنامه داشت - نویسنده را بر آن داشته است تا با توجه به آنچه پیش از این گفته شد، به مقایسه و سنجش مکتوبات مشابهی از هر دو مجموعه که در دو دورۀ متفاوت به رشته تحریر درآمده‌اند، دست یابد. بدین منظور تلاش می‌شود به کمیت و کیفیت انتقال مکتوبات و تفاوت‌های احتمالی هر دو اثر پرداخته شود. برای مقایسۀ تفاوت‌های مکتوب اصلی (شرفنامه) با مکتوب اخذ شده (مجموعۀ اوزبکان) به چهار موضوع تصحیف، جابجائی کلمات، افتادگی و افزودگی، و تغییر پرداخته می‌شود. نتیجه گرفته می‌شود که مجموعۀ اوزبکان 10 مکتوب از شرفنامه نسخه‌برداری کرده است. نسخه برگردان رویمر برای چاپ شرفنامه (دست کم در این مکتوبات) در بیش‌تر موارد در مقایسه با مجموعۀ اوزبکان دارای برتری‌هائی است. افزون بر این، رونویسی مکتوب نه تنها تحت تاثیر لغزش‌های کاتب قرار داشته، بلکه محیط فرهنگی، اجتماعی، زبانی و غیره کاتب نیز در مکتوب جدید خود را نشان می‌دهد. افزودگی‌ها و عباراتی که در نسخه رویمر (نسخه اساس رویمر، نسخه کتابخانه استانبول است) وجود ندارد، باید مورد مطالعه مجدد و دقت بیش‌تر قرار گیرد. زیرا معلوم نیست که اضافه‌های موجود از کاتب جدید است یا افتادگی‌های نسخه رویمر.