کشمکش‌های روایی در مجموعه داستان ضجیج الجسد/ هیفاء بیطار

نویسندگان

1 دانشگاه رازی

doi
10.30479/lm.2021.13947.3091
چکیده

هیفا بیطار از نویسندگان به نام سوری است که عمده آثار وی را داستان‌های کوتاهی با رنگ فمنیستی و با مضمون رنج‌های اجتماعی شکل می‌دهد. مجموعه داستان «ضجیج الجسد» از جمله آثار وی است که در آن با نگاه ریزبینانه و نقّادانه به مسائل اجتماعی و به ویژه مسائل مربوط به زنان پرداخته است. عنصر «کشمکش» از پایه‌های اساسی در طرح این مجموعه است که جذابیّت خاصّی به داستان‌های آن بخشیده است. در این پژوهش، به شیوه توصیفی- تحلیلی کشمکش‌های سه داستان «ضجیج الجسد»، «دموع الشیطان» و «قلب فارغ» که هر کدام در پیشبرد داستان، نقشی خاصّی را ایفا نموده‌اند مورد بررسی قرار گرفته است؛ بررسی‌ها نشان می‌دهد که در این داستان‌ها، انواع کشمکش‌‌های درونی، اجتماعی، ذهنی، گفتاری و جسمانی مشهود است و در این میان، کشمکش‌‌های ذهنی حجم بیشتری را به خود اختصاص داده‌اند. نکته قابل توجّه این است که کشمکش‌های داستان‌ها و گره‌های آن‌ها تناسب زیادی با تفکر نویسنده دارد؛ انتخاب شخصیّت‌ها و همچنین کشمکش‌ها نیز برای نمایش موضوعی اجتماعی همچون فقر، طلاق، فاصله اجتماعی و ... بوده است؛ امری که به طور مشخص در هر سه داستان مذکور دیده می‌شود. بطور کلّی نقش اصلی کشمکش‌ها در این داستان‌ها، پیوند اجزای آن و حفظ سَیر منطقی حوادث داستان از حیث رابطۀ علّی است.