پدیدارشناختی تجربیات زیسته دختران دانش آموز مبتلا به ملال جنسیتی: مواجهه با محیط های آموزشی و فرایند های تعاملی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری روانشناسی تربیتی، دانشکده روانشناسی، دانشگاه آزاد مرودشت، شیراز، ایران
2 دانشیار، گروه روانشناسی تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران
3 استاد، گروه روانشناسی تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران
4 استادیار، گروه روانشناسی تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران
doi
10.48310/itt.2025.19200.1107چکیده
پیشینه و اهداف: ملال جنسیتی به ناهماهنگی پایدار بین هویت جنسیتیِ تجربه شده فرد و جنس انتسابی او اشاره دارد. این پدیده، در بستر ناآگاهی های فرهنگی، ساختارهای جنسیت زده ی نظام آموزشی و کاستی های الگوی شایستگی حرفه ای معلمان به چالشی عمیق برای افراد مبتلا تبدیل می شود. پیشینه پژوهش نشان می دهد نظام آموزشی ایران فاقد چارچوب های حمایتی برای دانش آموزان مبتلا به ملال جنسیتی است. روش ها: پژوهش حاضر با اتخاذ رویکرد کیفی و راهبرد پدیدارشناسی توصیفی و با روش نمونه گیری هدفمند تا تحقق اشباع نظری، تعداد 21 دانش آموز دختر 17 تا ۱۸ ساله ی مبتلا به ملال جنسیتی را از کلینیک های تخصصی فعال در حوزه ی مسائل جنسیتی انتخاب نمود. داده ها طی شش ماه با مصاحبه های نیمه ساختار یافته گردآوری و با روش هفت مرحله ای کلایزی مورد تحلیل قرار گرفت. یافته ها: نتایج پژوهش پنج مضمون اصلی و 12 مضمون فرعی را آشکار ساخت. مضامین اصلی: نخست، شکاف دانش جنسیتی معلمان؛ دوم، عدم مهارت در مدیریت تعارض های هویتی؛ سوم، سیاست های جنسیت زده مدارس؛ چهارم، فقدان حمایت های نهادی و پنجم، راهبردهای انطباقی دانش آموزان. نتیجه گیری : نتایج نشان می دهند که آسیب های روانشناختی و تحصیلی دانش آموزان مبتلا به ملال جنسیتی در نتیجه ناتوانی الگوهای شایستگی حرفه ای معلمان و ساختارهای انعطاف ناپذیر مدارس به تشدید این تجربه زیسته می انجامد. یافته ها ضرورت بازتعریف شایستگی های معلمان، بازنگری در دستورالعمل های حمایتی در مدارس و نهاد های تربیت معلم را تأیید می کنند.