ارزشیابی اقدام پژوهی معلمان مبتنی بر الگوی پروواس (مورد: خراسان رضوی)

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناسی ارشد تحقیقات آموزشی. دانشگاه فردوسی مشهد، ابران

2 گروه مطالعات برنامه درسی و آموزش دانشگاه فردوسی مشهد، ایران

3 استاد گروه مطالعات برناهم درسی و آموزش، دانشگاه فردوسی مشهد،مشهد، ایران

doi
10.48310/itt.2025.18002.1059
چکیده

پیشینه و اهداف: اقدام پژوهی و برنامه معلم پژوهنده، موضوعی مورد توجه در نظام‌های آموزش و پرورش جهان است که در ایران به طور محدودتری به آن پرداخته شده است. این پژوهش با هدف ارزیابی برنامه کشوری معلم پژوهنده انجام شد. روش: روش این مطالعه ارزشیابی بر اساس الگوی پروواس بود که در چهارمرحله از پنج مرحله الگو، به بررسی عملکرد واقعی با معیارهای برنامه و در قالب مقایسه وضع موجود با مطلوب پرداخت. مراحل مورد بررسی شامل طراحی، استقرار، فرایند، و برون‌داد برنامه بود. وضعیت مطلوب از طریق معیارهای مصرّح در اسناد فرادست نظام آموزش و پرورش، سیاست‌ها و راهبردهای آموزشی در کشورهای پیشرو، و مرور مقاله‌ها و کتاب‌های مرتبط استخراج شد و وضعیت موجود، از طریق استفاده از پرسشنامه، مصاحبه با ذی‌نفعان، کارگزاران و ارزیابان برنامه تعیین شد. یافته‌ها: در کلیت مطالعه، در فرایندهای هریک از چهار مرحله، همسویی‌ها و ناهمسویی‌هایی میان وضعیت موجود و مطلوب مشاهده شد. نتیجه گیری: در معیارهایی چون دسترسی به منابع علمی، گواهی و تقدیر، ارزشیابی سالانه، حمایت مدیران، و پوشش معلمان تحت برنامه؛ میان دو وضع موجود و مطلوب برنامه همسانی وجود دارد و در مولفه‌های تخصیص فضای مناسب پژوهشی، هماهنگی درون سازمانی، و انتخاب محتوای مناسب؛ ناهمسویی وجود دارد. تغییر در برنامه آموزشی دانشگاه فرهنگیان، تقویت برنامه های اجرایی برای حمایت حداکثری از معلمان پژوهنده، تهیه امکانات آموزشی لازم، تغییر محتوا و فرایند ارزشیابی کلاسی، و نظارت بر عملکرد مدیران؛ از جمله پیشنهادهای این مطالعه بود.