فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پژوهش حاضر با هدف واکاوی ارتباط هوش مصنوعی با جایگاه معلم انسانی از منظر تربیت اسلامی انجام شد. این مطالعه کیفی بر پایه روش تحلیلی-مقایسه‌ای استوار بوده و داده‌ها از طریق بررسی منابع اسنادی گردآوری گردید. انتخاب نمونه‌ها با رویکرد کدگذاری هدفمند صورت گرفت و تحلیل داده‌ها با بهره‌گیری از روش‌های تحلیل مفهومی و تحلیل مضمون انجام شد.و در نهایت به مقایسه تطبیقی ویژگی‌های آموزشی و تربیتی معلم در متون اصیل اسلامی با ظرفیت عملیاتی و آموزشی هوش مصنوعی پرداخته شد.نتایج نشان می‌دهند که هوش مصنوعی در حوزه‌های فنی و کمی، نظیر شخصی‌سازی آموزش در مقیاس وسیع، تحلیل داده‌های یادگیری، و ارزیابی‌های خودکار، عملکرد چشمگیری دارد. بااین‌حال، در ابعاد کلیدی تربیتی-اخلاقی معلم، شامل الگو بودن عملی، خودسازی، دلسوزی و هدایت معنوی، هوش مصنوعی فاقد صلاحیت لازم برای جایگزینی کامل است. این محدودیت‌ها ناشی از فقدان هویت انسانی، روح، فطرت، و ناتوانی در تولید حکمت بر پایه ایمان است.بنابراین، پژوهش نتیجه می‌گیرد که هوش مصنوعی نمی‌تواند به‌طور کامل جایگزین معلم انسانی در تربیت اسلامی شود؛ بلکه می‌تواند نقشی مکمل، پشتیبان و دستیار در امور آموزشی و فنی ایفا کند. این کاربرد باید با اصول تربیت اسلامی همسو باشد و تحت نظارت مستمر نهادهای مربوطه قرار گیرد تا از تضاد با اهداف تربیتی و ارزشی جلوگیری شود. این رویکرد به همکاری هوش مصنوعی و معلم انسانی برای ارتقای فرآیندهای آموزشی توصیه می‌شود، به‌نحوی‌که نقش حیاتی معلم در پرورش جامع اخلاقی و معنوی دانش‌آموزان حفظ گردد.