نقش معلم در کلاس درس هستی گرا
نویسندگان
1 گروه علوم تربیتی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.
2 گروه علوم تربیتی دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
doi
10.48310/itt.2025.20802.1195چکیده
فلسفه هستی با تأکید بر مفاهیمی چون آزادی، مسئولیت، انتخاب و معنایابی فردی، چشمانداز منحصربهفردی را در تعلیم و تربیت مطرح میسازد که بر این اساس معلم از یک انتقالدهنده صرف دانش فراتر رفته و به عاملی محوری در تسهیل خودشناسی و تحقق وجودی دانشآموزان بدل میشود. هدف اصلی این پژوهش، ارائه تحلیلی جامع از ابعاد، ویژگیها، کارکردها و مسئولیتهای معلم در کلاس درس مبتنی بر اصول فلسفه هستی، با استناد به مجموعهای از مطالعات پژوهشی منتخب است. این پژوهش با رویکرد مرور روایتی و تحلیل محتوای کیفی، به تجزیه و تحلیل یافتههای مطالعات پرداخته است. یافتههای کلیدی نشان میدهد که معلم وجودگرا در وهله نخست، تسهیلگر خودآگاهی و اصالت فردی است و با طرح پرسشهای وجودی و ایجاد فضایی برای انتخاب آزاد، دانشآموزان را در مسیر معنایابی یاری میکند. بنای رابطهای اصیل و دیالوگی "من-تو"، از دیگر کارکردهای اساسی این معلم است که بر صداقت، حضور و احترام متقابل استوار است. معلم همچنین بعنوان الگوی وجودی و عامل رهاییبخش، دانشآموزان را برای مواجهه با اضطرابهای زندگی و فراروی از محدودیتها توانمند میسازد و با بهرهگیری از هنر و تجارب زیباییشناختی، به توسعه تخیل و خلاقیت آنان کمک میکند. مدیریت اخلاقی کلاس درس نیز از طریق ایجاد نظمی مبتنی بر آزادی و مسئولیتپذیری متقابل و با تکیه بر خودآگاهی فلسفی و تعهد درونی معلم صورت میپذیرد. این نقش چالشبرانگیز، مستلزم آمادگی بالای فلسفی و شخصیتی معلم است و با ساختارهای آموزشی رایج تضادهایی دارد.