توزیع گونه‌های شیمیایی کادمیم، روی و سرب در اثر کاربرد آب فاضلاب در خاک

نویسندگان

1 دانشجوی سابق کارشناسی ارشد خاکشناسی دانشگاه بوعلی سینا

2 دانشیار گروه خاکشناسی دانشگاه بوعلی سینا

doi
10.22092/ijsr.2007.127021
چکیده

توزیع گونه‌های شیمیایی عناصر کادمیم، روی و سرب در دو خاک رسی و شنی به ‌وسیله آزمایش ستون‌های آبشویی مورد بررسی قرار گرفت. ستون‌های آبشویی از جنس شیشه پیرکس به قطر 8/4 و طول 40 سانتی متر و تا ارتفاع 30 سانتی‌متر از خاک پر شدند. ستون‌ها به طور متوسط به مدت 30 روز با فاضلابی که محتوی 5/8 میلی گرم بر لیتر روی و کادمیم و 170 میلی گرم بر لیتر سرب بود (فاضلاب غنی شده)، آبیاری شدند. در آزمایش دیگری تحت همین شرایط خاک شنی با فاضلاب خام آبیاری گردید. بعد از پایان آبشویی لایه سطحی ستون‌های خاک تا عمق 3 سانتی متری به ارتفاع 1 سانتی متر بریده شدند. جزبندی عناصر فوق در عمق‌های 1-0، 2-1 و 3-2 سانتی متری به وسیله عصاره‌گیری جزء به جزء انجام شد. عناصر فوق با استفاده از روش عصاره‌گیری جزء به جزء به اجزاء قابل تبادل (F1)، پیوند با کربناتها (F2)، پیوند با اکسید منگنز (F3)، پیوند با اکسید آهن (F4)، پیوند با مواد آلی F5)) و باقی‌مانده (F6) تقسیم شدند. افزودن فاضلاب غنی شده به خاک باعث افزایش معنی‌دار غلظت عناصر کادمیم، روی و سرب در لایه 1-0 سانتی متری گردید. جزبندی کادمیم در سه عمق نشان داد که در هر دو خاک کادمیم عمدتاً در جزء F2 می‌باشد. در هر دو خاک روی عمدتاً در جزء F6 یافت شد و جزء F1 کمترین بود. سرب عمدتاً در خاک شنی در جزء F2 و در خاک رسی در جزء F4 یافت شد. جزبندی عناصر فوق نشان داد که بخش عمده‌ایی از این عناصر در جزیی از خاک قرار دارند که تحرک کمی دارند و لذا احتمال حرکت و آلودگی آب‌های زیرزمینی در کوتاه مدت وجود ندارد.