بررسی توانایی ایجاد ریشه های القایی توسط دو سویه Agrobacterium rhizogenes در پنج نوع بافت گیاهی

نویسندگان

1 استادیار پژوهش موسسه تحقیقات خاک و آب

2 استاد گروه علوم خاک دانشگاه تربیت مدرس

3 استاد گروه گیاهپزشگی دانشگاه تربیت مدرس

4 دانشیار گروه علوم خاک پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران

5 کارشناس بخش تحقیقات بیولوژی خاک موسسه تحقیقات خاک و آب

doi
10.22092/ijsr.2007.127026
چکیده

اگروباکتریوم‌ رایزوژنز از طریق انتقال یک قطعه DNA به نام T-DNA از پلاسمید Ri خود به درون ژنوم سلول گیاه میزبان باعث بوجود آمدن ریشه های موئی در گیاهان دو لپه ای می شود. ریشه های بوجود آمده دارای دو خصوصیت عمده یکی سرعت رشد زیاد و دیگری پایداری ژنتیکی می باشند. دیگر خصوصیت بسیار قابل توجه ریشه‌های القایی توانایی آنها در سنتز هورمونهای رشد و پایداری در محیط های کشت سنتز شده به صورت مستقل از اندام هوایی گیاه می باشد. این توانایی باعث شده است تا ریشه های القایی از طریق جایگزین شدن با ریشه های معمولی گیاه، امکان تکثیر صنعتی قارچهای میکوریز اربسکولار که از انواع میکروارگانیسم های همزیست اجباری با ریشه گیاهان می باشند را بوجود آورند هم اکنون روش کشت همزمان ریشه های القایی و اسپورهای استریل سطحی شده قارچهای میکوریز اربسکولار موفق‌ترین و مقرون به صرفه ترین روش برای تولید صنعتی قارچهای میکوریز اربسکولار در سطح جهانی شناخته شده است. این تحقیق بر مبنای ضرورت تهیه و توسعه کشت ریشه های القایی به عنوان یکی از دو جزء اصلی در روش تکثیر قارچهای میکوریز اربسکولار به طریقه درون شیشه ای به مورد اجراء‌گذاشته شد. برای تهیه ریشه های القایی از دو سویه اگروباکتریوم‌ رایزوژنز به نامهای A4v و A4s و پنج نوع بافت گیاهی شامل دیسک ریشه هویج،‌ برگ گیاهان سیب‌زمینی، لوبیا و نارنج و محور زیر لپه ای گیاهچه نخود استفاده گردید. برای مایه زنی محور زیر لپه ای نخود از کشت 48 ساعته باکتری بر روی محیط YMA و برای بقیه بافتهای گیاهی از سوسپانسیون باکتری تهیه شده در میحط LB و سپس انتقال باکتری به محیط MS با غلظت 107 سلول در هر میلی لیتر استفاده گردید. پس از گذشت دو هفته ریشه‌های القایی بر روی برگ سیب زمینی، لوبیا و محور زیر لپه ای گیاهچه نخود ظاهر گردید. برای حذف آلودگی باکتریایی، ریشه های القاء شده در محیط کشت MS حاوی 500 میلی گرم در لیتر سفوتاکسیم رشد داده شدند. نتایج این تحقیق نشان داد که بافتهای گیاهی دارای حساسیت متفاوتی در برابر مایه زنی با اگروباکتریوم‌ رایزوژنز می باشند به گونه‌ای که محور زیر لپه‌ای نخود بهترین بافت گیاهی و دیسک برگ نارنج نامناسب‌ترین بافت گیاهی برای تولید ریشه‌های القایی تشخیص داده شدند.