اثر نیکل (Ni) و منابع مختلف نیتروژن بر رشد و نمو و خصوصیات کمی و کیفی خیار در سیستم آبکشت (هایدروپونیک)

نویسندگان

1 استادیار دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز

2 عضو هیات علمی مرکز تحقیقات کشاورزی تبریز

3 مدرس مرکز آموزش کشاورزی پارس آباد مغان

4 استادیار دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز

doi
10.22092/ijsr.2007.127197
چکیده

نیکل (Ni) یکی از عناصری است که در متابولیسم نیتروژن در گیاه نقش دارد. به منظور بررسی تأثیر نیکل بر رشد و نمو و خصوصیات کمی و کیفی خیار تغذیه شده با منابع مختلف نیتروژن (اوره و نیترات آمونیوم) و غلظتهای مختلف نیکل‌‌ )1، 5/0، 0 میلی‌گرم در لیتر( آزمایشی با طرح فاکتوریل در 4 تکرار و در دو رقم خیار به نامهای سینا و ویکیما در تیر ماه 1383 در گلخانه آبکشت دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز انجام گردید. غلظت نیتروژن کل در محلول غذایی 200 میلی‌گرم در لیتر از منابع مختلف نیتروژن بود. گیاهان به مدت 6 ماه نگهداری و هر هفته دوبار میوه‌ها برداشت و توزین شدند. در آخر آزمایش دو بوته از هر واحد آزمایشی برداشت و تعداد برگ و میوه شمارش و همچنین مقدار فتوسنتز، غلظت نیتروژن کل، سطح برگ، وزن‌ تر و خشک میوه‌ها اندازه‌گیری شد. ویژگیهای کیفی خیار از قبیل مواد جامد محلول، pH، قابلیت هدایت الکتریکی (EC) آب میوه و رنگ میوه‌ها مورد بررسی قرار گرفت. تأثیر سطوح مختلف نیکل بر عملکرد (بر حسب وزن تر میوه) در رقم ویکیما معنی دار بود ولی در رقم سیناً معنی دار نشد. حداکثر عملکرد در رقم ویکیما در غلظت 5/0 میلیگرم در لیتر نیکل با منبع اوره،45/1 کیلوگرم و با منبع نیترات آمونیوم، 53/1 کیلوگرم در بوته بود. مقدار وزن خشک در رقم ویکیما تغدیه شده با اوره و نیکل 5/0 میلی‌گرم در لیتر 5/16% بیشتر از تیمار بدون نیکل بود، با اینحال در همین رقم در تغذیه نیترات آمونیومی مقدار ماده خشک با افزایش نیکل کاهش یافت. غلظت نیکل برگ با افزایش غلظت نیکل در محلول غذایی بطور معنی‌داری افزایش یافت و حداکثر غلظت نیکل در گیاهان تغذیه شده با نیترات آمونیوم و سطح نیکل 1 میلی‌گرم در لیتر بدست آمد. غلظت نیکل در رقم سینا کمتر، ولی در رقم ویکیما تجمع نیکل بیشتر بود. تأثیر تیمارها بر رنگ میوه در رقم ویکیما معنی‌دار شد و گیاهان تغذیه شده با اوره و نیکل 5/0 میلی‌گرم در لیتر پررنگ‌تر بودند. در رقم سینا نوع کود نیتروژنه برEC  آب میوه تأثیر معنی‌داری داشت. افزایش غلظت نیکل تا 5/0 میلی‌گرم در لیتر در محلول غذائی حاوی اوره بعنوان منبع نیتروژن در بعضی ارقام مثل ویکیما تأثیر مثبت روی عملکرد خیار داشته ولی در بعضی ارقام مثل سینا نه تنها تاثیر مثبت نداشته بلکه باعث کاهش رشد می‌گردد.