تأثیر عملیات پخش سیلاب بر خصوصیات فیزیکو شیمیایی خاک سطحی (مطالعه موردی : عرصه پخش سیلاب بر آبخوان دشت سهرین ـ قره‌چریان زنجان)

نویسندگان

1 کارشناس مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان زنجان

2 عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان زنجان

3 عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان زنجان

4 کارشناس مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان زنجان

doi
10.22092/ijsr.2007.127220
چکیده

ایستگاههای پخش سیلاب با اهداف متفاوتی احداث شده‌اند که درک صحیح از این اهداف و برنامه‌ریزی اصولی جهت رسیدن به آنها می‌تواند جلوه‌ی روشن‌تری را در آینده به دنبال داشته باشد. این پژوهش در راستای دسترسی به بخشی از این اهداف و با تأکید بر بررسی تغییرات خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک در عرصه‌ی پخش سیلاب زنجان، انجام گردیده است. برای انجام این تحقیق، یک قطعه با ابعاد80 ×100 متر در عرصه‌ی‌ شاهد و سه قطعه با ابعاد متوسط80 ×500 متر در عرصه‌ی پخش سیلاب انتخاب گردید. سرعت نفوذ آب در خاک در داخل قطعه‌ها به وسیله‌ی استوانه‌های مضاعف مورد سنجش قرار گرفت.  همچنین میزان pH، EC، TNV%، فسفر، پتاسیم و کربن آلی همراه با بافت خاک برای خاک سطحی تا عمق 30 سانتیمتری اندازه گیری شد. نتایج نشان می‌دهند که در مجموع سرعت نفوذ در عرصه‌ی پخش سیلاب نسبت به عرصه‌ی شاهد کاهش یافته و اختلاف آنها در سطح احتمال 1 درصد دارای تفاوت معنی دار می‌باشد. افزایش میزان کربن آلی در عرصه‌ی پخش نسبت به عرصه‌ی شاهد نیز مشاهده گردیده است. تجزیه و تحلیل داده‌های مربوط به مقادیر کربن آلی و لای حاکی از کاهش معنی‌دار آنها در داخل قطعه‌‌های پخش و از بالا به پایین (از سمت قطعه‌ی دوم پخش به سمت قطعه‌ی چهارم) است. مقایسه هر یک از عوامل نسبت به هم در داخل هر یک از قطعه‌های عرصه‌ی پخش نیز بیانگر افزایش سرعت نفوذ آب در خاک، مقدار لای و کربن آلی از بالا به پایین (از سمت نهر پخش به طرف پشته‌ی خاکی نهر بعدی) است.