بررسی تأثیر قارچهای میکوریز آربسکولار بر جذب عناصر غذایی و عملکرد ذرت در شرایط تنش تراکم خاک
نویسندگان
1 دکتری خاکشناسی از دانشگاه تربیت مدرس
2 استادیار خاکشناسی دانشگاه تربیت مدرس
3 استاد خاکشناسی دانشگاه تربیت مدرس
4 استادیار پژوهشی موسسه تحقیقات خاک و آب
doi
10.22092/ijsr.2006.127188چکیده
استفاده مداوم از وسایل مکانیکی در مزرعه موجب متراکم شدن خاک میگردد. تراکم بوجود آمده اثرات فراوان و طولانی مدتی بر خواص فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی خاک بر جای میگذارد و در صورت عدم استفاده از روشهای مناسب مدیریت مزرعه، تغییر ویژگیهای فیزیکی خاک و بخصوص تخریب تدریجی ساختمان خاک را در پی دارد. از جمله اثرات نامطلوب تراکم تغییر عمق رشد و توسعه ریشه میباشد که این خود بر میزان جذب آب و عناصر غذایی توسط گیاهان و در نتیجه بر میزان انرژی و کود مصرف شده در اراضی زراعی و نهایتاً بر شرایط زیست محیطی و اقتصادی تأثیرات نامطلوبی را بر جای خواهد گذاشت. کاهش جذب عناصر غذایی ناشی از تراکم خاک، کاهش رشد گیاه و در نتیجه کاهش میزان محصول را در پی دارد. یکی از روشهای کاهش اثرات نامطلوب تراکم خاک استفاده از روشهای بیولوژیک همچون استفاده از قارچهای همزیست با ریشه (قارچهای میکوریزآربسکولار) میباشد. براین مبنا پژوهشی بااستفاده از گونههای مختلف قارچهای میکوریزآربسکولار به منظور کاهش اثرات تنش تراکم بر میزان جذب عناصر غذایی و در نتیجه میزان محصول در گیاه ذرت و در شرایط مزرعهای در طی دوسال به مرحله اجراء در آمد. در آزمایشهای مربوطه که در مزرعه تحقیقاتی مؤسسه تحقیقات خاک و آب واقع در مشکین دشت کرج انجام گرفت در سال اول، از سه سطح تراکم و سه گونه قارچ میکوریز آربسکولار در چهار تکرار استفاده گردید. با توجه به نتایج بدست آمده در سال اول، برای سال دوم ضمن استفاده از همان گونههای قارچ در سال اول به تیمارهای تراکم خاک یک سطح تراکم نیز اضافه گردید. در رطوبتهای مشخص وبا استفاده از نفوذ سنج (penetrometer)، میزان مقاومت خاک برای تیمارهای مختلف تراکم اندازهگیری گردید. جرم حجمی خاک نیز برای تیمارهای مختلف تراکم اندازهگیری شد. ارتفاع گیاه، وزن تازه و خشک برگها[1]و میزان محصول ذرت به همراه غلظت عناصر ازت، فسفر، پتاسیم، آهن، منگنز، روی و مس در برگهای ذرت برای تیمارهای مختلف اندازهگیری گردید. نتایج نشان داد که تیمارهای مختلف تراکم ایجاد شده از نظر آماری دارای تفاوت معنیداری بودند. میکوریزآربسکولار به صورت معنیداری سبب افزایش فاکتورهای مربوط به رشد ذرت و میزان محصول گردید. جذب عناصر در سطوح مختلف تراکم در تیمارهای حاوی میکوریزآربسکولار افزایش یافت اگرچه با افزایش تراکم از میزان تأثیر میکوریز آربسکولار کاسته شد. براین اساس میتوان نتیجه گرفت که برقراری رابطه همزیستی میکوریزی مؤثر ازطریق افزایش جذب عناصر غذایی در گیاه ذرت سبب افزایش میزان محصول میگردد و بیشترین تأثیر برای کاهش تنش تراکم خاک بر رشد گیاه در سطوح متوسط تراکم میباشد.
