تصویرآب در رجز آیینه داران کربلا

نویسندگان

1 استاد زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه شهید باهنر کرمان

2 دانشجوی کارشناسی ارشد گرایش ادبیّات پایداری دانشگاه شهید باهنر کرمان

doi
10.22103/jrl.2017.1612
چکیده

عاشورا، عرصۀ نمایش ­عبودیّت، وفا، ایثار، عشق، وصال، آب، عطش، رجز، نبرد، دفاع، جوانمردی، عطوفت، شهادت، اسارت و همۀ­ زیبایی­ها از یک­سو و همۀ کینه­ها و زشتی و پلشتی­ها از سوی دیگر است. عرصه­هایی که می­توان، هر کدام از آن­ها را به طور­عمیق، مورد بررسی قرار داد. این مقاله به موضوع رجز می­پردازد. ابزاری که در زمان ­قدیم، در میدان جنگ، برای تضعیف ­نیروی ­دشمن، مورد استفاده قرار می­گرفت. توجّه به رجز، از سوی امام­­حسین (ع) و یارانشان، دارای جنبه­های ارزشی زیبایی­شناحتی فراوانی است. از عناصر­کلیدی­ رجزهای­عاشورا، آب و عطش است. چگونگی پردازش­موضوع آب و عطش در رجزهای عاشورا، در این تحقیق مورد بررسی قرار گرفته و جنبه­های بلاغی آن از زاویۀ حقیقت و تصویر، توضیح داده­شده­است.  نتیجۀ این مقاله نشان می­دهد که رجزهای عاشورا تأثیر فراوانی در بیان قدرت و تقویّت نیروی خودی و تضعیف قوای دشمن داشته و در انتقال پیام­های دینی، اخلاقی، انسانی و تعلیمی نقش مهمّی ایفا می­کرده­است و حماسه­آفرینان کربلا با کنار هم قرار دادن حـقیقت و خـیال، در رجـزهای خویش به خلق آثاری هنری دربارۀ «آب و عطش»، دست یافته­اند.