مقاله پژوهشی:بررسی مؤلفه‌های "تاب‌آوری اقتصادی" مبتنی بر تجارب جهانی (مطالعه موردی: کشورهای منتخب)

نویسندگان

1 دانشیار- مدیریت- دانشگاه جامع امام حسین

2 دانش‌آموخته دکتری- مدیریت راهبردی نظامی- دانشگاه عالی دفاع ملی

doi
چکیده

"تاب‌آوری اقتصادی" یا مقاوم‌سازی اقتصاد ملی به‌عنوان مفهومی که در دهه‌های اخیر در ادبیات رایج اقتصادی جای خود را گشوده است، به‌عنوان یکی از ابعاد اصلی "اقتصاد مقاومتی" (که علاج مشکلات اقتصادی کشور است) موردتوجه حضرت امام خامنه‌ای( )نیز قرار گرفته است. به‌منظور مقاوم‌سازی اقتصاد ملی ج.ا.ا در برابر تکانه‌ها ضرورت دارد با به‌کارگیری ظرفیت‌های اقتصادی آسیب‌پذیری‌ها کاهش یافته و اقتصاد به سمت اهداف عالیه که همان پیشرفت و عدالت است حرکتی پرشتاب پیدا کند. یافتن مؤلفه‌های مفهوم تاب‌آوری می‌تواند برنامه ریزان اقتصادی کشور را در این راستا مساعدت نماید. اما ازآنجاکه در جامعه اقتصادی جهان تجربیات خوبی در زمینه مقاوم‌سازی اقتصاد وجود دارد یافتن این مؤلفه‌ها تنها نمی‌تواند با ابتنا بر ادبیات نظری اعتبار لازم را داشته باشد. بنابراین نگارنده تلاش دارد که با بررسی تجارب اقتصادی تعدادی از کشورها در برابر تکانه‌های اقتصادی (اعم از تکانه‌های تخاصمی ، و طبیعی) و همچنین در زمینه پیشرفت‌های اقتصادی ، مؤلفه‌های نظری تاب‌آوری را بر اساس این تجربیات پالایش نماید و به این سؤال اصلی پاسخ دهد که: "مهم‌ترین مؤلفه‌های تاب‌آوری اقتصادی بر اساس تجارب دیگر کشورها کدامند". این پژوهش از نوع توسعه‌ای کاربردی بوده و ازنظر روشی کاملاً کیفی و به شیوه توصیفی – تحلیلی انجام گردیده است. جامعه آماری تعداد محدودی از خبرگان اقتصادی است که به روش هدفمند مورد مراجعه قرار گرفته و گردآوری داده‌ها با انجام مصاحبه تا حد اشباع نظری صورت گرفته است. از تحلیل کیفی مبانی نظری شش مؤلفه اصلی برای تاب‌آوری اقتصادی به دست آمد که پس از بررسی تجارب اقتصادی دیگر کشورها با روش خبرگی ، مؤلفه‌های اصلی تاب‌آوری اقتصادی در حوزه تحریم‌ها (ثبات اقتصاد کلان) ، بحران‌ها (افزایش  تولید ملی)، و پیشرفت‌های اقتصادی (چابک سازی دولت) تعیین شدند. بر همین اساس نیز پیشنهادهایی تنظیم و ارائه گردید.