چالش‌ها و ملاحظات تربیت دینی در گام دوم انقلاب، با نظر به تغییرات دین‌ورزی در نسل جدید

نویسندگان

1 دانشیار دانشگاه شهید بهشتی

doi
10.48310/itt.2024.16280.917
چکیده

پیشینه و اهداف: تغییرات پارادیمی و گذار از دوران سنت به مدرنیته منجر به تغییرات سریع و قابل‌توجه در باورها، نگرش‌ها، ارزش‌ها، رفتارها و سبک زندگی جوانان ازجمله در شیوه دین ورزی آن‌ها شده است. بی‌توجهی به این تغییرات جدید و اصرار بر شیوه‌های سنتی تربیت دینی، می‌تواند منجر به ناکارآمدی تربیت دینی و حتی نتیجه معکوس شود. هدف این تحقیق، شناخت دقیق‌تر ویژگی‌ها و تغییرات در شیوه دین‌ورزی نسل جدید و سپس بررسی استلزامات تربیت دینی مؤثر با توجه به آن ویژگی‌هاست. روش‌ها‌: روش تحقیق، سنتزپژوهی و سپس پیشنهاد دلالت‌هایی برای برنامه تربیت دینی مؤثر برای نسل جدید است. یافته‌ها: طبق یافته‌ها، نه ویژگی دین‌ورزی نسل جوان شامل: پررنگ شدن ابعاد ذهنی و عاطفی دین ورزی و کمرنگ‌شدن ابعاد عملی و مناسکی، دین‌ورزی خودمرجع، غیر الزام‌آور، کلاژگونه، تنوع‌گرا، لذت‌گرایانه، غیررسمی، کثرت‌گرا و گرایش به معنویت‌های نوظهور است. نتیجه‌گیری: با توجه به این ویژگی‌ها، ملاحظاتی به‌صورت زیر مطرح شد: اتخاذ رویکرد تربیت دینی به‌صورت فرابرنامه درسی، ترکیبی (ضمنی - مستقیم)، لذت‌بخش، داوطلبانه و متکی بر ارزش‌های مشترک، اصلاح محتوا (خودشناسی، ایجاد احساس نیاز به دین، آسیب‌شناسی معنویت‌های کاذب، تعمیق خداشناسی، توسعه و تعمیق مبانی دینی، جریان‌شناسی و نقد مبانی مدرنیسم و پست‌مدرنیسم)، محتوا (نظرخواهی در مورد سرفصل)، منابع آموزشی (تنوع‌بخشی و امکان انتخاب، استفاده از منابع علمی دست‌اول، روزآمد و در سطح جهانی)، شیوه تدریس (مشورت با متربیان راجع به شیوه تدریس، الگودهی، روش استدلالی، مسئله‌محوری و ارائه بحث‌های چالشی، بحث و گفتگوی آزاداندیشانه، تدریس مشارکتی، روش تطبیقی و انتقادی منصفانه و علمی، استفاده از فعالیت‌های اجتماعی داوطلبانه، مفید و نوع‌دوستانه، مشارکت داوطلبانه در مناسک معنوی جمعی و لذت‌بخش با حاشیه‌های سرگرم‌کننده، استفاده از ظرفیت هنر)، شیوه ارتباطی (احترام و توجه مثبت، تعمیق ارتباط عاطفی - تربیتی)، شیوه ارزشیابی (توافق با متربیان راجع به شیوه‌های ارزشیابی، افزایش سهم فعالیت‌های داوطلبانه، ارزشیابی مستمر، ارزیابی همتایان و خودارزیابی).