ارزیابی عملکرد اقتصادی سازههای کوچک تأمین آب کشاورزی احداث شده در استان زنجان
نویسندگان
1 عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان زنجان
doi
10.22092/ijsr.2006.127689چکیده
روشهای بهرهبرداری از منابع آب سطحی چون رودخانه متفاوت است که هر کدام از این روشها دارای ویژگیهای خاص بوده و در شرایط متفاوت رودخانه و زمانهای برداشت، عملکردهای متفاوتی را از خود نشان میدهد که ارزیابی آنها در بهبود استحصال آب نقش مؤثری دارد. برای انجام این تحقیق ابتدا اقدام به جمعآوری دادههای، اطلاعات و گزارشهای موجود گردید. برای ارزیابی وضعیت اجراء و مشاهده مستقیم سازه احداثی و آثار اقتصادی و اجتماعی آن اقدام به تهیه پرسشنامه گردیده و با انجام عملیات صحرایی این فرمها برای روشهای مختلف تأمین آب تکمیل شدند. در نهایت با جمعبندی اطلاعات بدست آماده از این فرمها اقدام به انجام تجزیه و تحلیلهای لازم و استخراج نتایج گردید. براساس نتایج بدست آمده از این تحقیق میتوان گفت با فرض عدم محدودیت منابع آب، برداشت آب با احداث بندهای انحرافی ارزانتر از سایر روشها بوده و با توجه به سادگی سازه آن و آشنایی کشاورزان در اولویت قراردارد در حالیکه برداشت آب توسط پمپ در رودخانههای اصلی که به علت دبی بالای رودخانه، عمق آبرفت و عرض زیاد رودخانه، احداث بند پر هزینه است، بهترین روش و در برخی مناطق تنها راه ممکن است. همچنین با توجه به محدودیت آورد سر شاخههای قزل اوزن و رود شور در فصول آبیاری و با توجه به موقعیت ژئومرفولوژی استان سدهای خاکی کوتاه سازههای مناسب و در برخی مناطق تنها راه کنترل آبهای سطحی در سر شاخههاست که با تعداد زیاد و پراکندگی مناسب میتواند آب مورد نیاز را در مساحتهای کوچک تأمین نماید. بر اساس مقایسه هزینه واحد آب و هزینه ساخت روشهای مختلف تأمین آب هیچ گونه هم بستگی معنیداری با احتمال قابل قبول بین میزان آب تأمین شده و هزینه تأمین آن وجود نداشته و عوامل طبیعی زیادی از قبیل میزان آورد رودخانه، موقعیت محل احداث سازه و موقعیت اراضی کشاورزی در این مورد موثر می باشند.
